Normaltasuna da sanferminetako ezaugarri nagusia festa egunen erdiak igaro direnean. Erakunde ezberdinek bildutako datuek erakusten dutenez, aurkeztutako salaketak % 54 murriztu dira, turista eta bisitari ugari egon arren. Guztira, segurtasun-indarrek eta -kidegoek 790 salaketa erregistratu dituzte, hilaren 6tik atzora arte. Gehienak, % 67,34, ebasketengatik aurkeztu dira (532).
Pilatutako datuek, salaketen murrizketa horrez gain, atxiloketen gorakada islatzen dute, 2024ko datuekin alderatuta, eta horrek jaietako segurtasunaren eraginkortasuna islatzen du. Guztira, 94 pertsona atxilotu dituzte, horietatik 26 ebasketengatik eta 11 autoritatearen aurkako erresistentzia eta atentatuagatik, besteak beste. Normaltasun hori, halaber, poliziaren Ekintzak Koordinatzeko Zentroan (CECOP) jasotako abisuen murrizketan islatu da. 2024ko lehen egunetan 136 abisu jaso baziren, sanfermin hauetan orain arte 125 jaso dira. Abisu gehienak trafikoa kudeatzeko eta zerbitzu berezietarako izan dira, baita bizikidetza, alkohol eta droga arazoengatik ere: 46 eta 42 abisu, hurrenez hurren.
Bizikidetzari dagokionez, Udaltzaingoak 875 ingurumen-ikuskapen egin dizkie ostalaritza-establezimenduei, zarata-maila ezarritako parametroen barruan zegoen ala ez zehazteko. Horietatik 649 zuzenak izan ziren, 182 kasutan (% 20,8) musika altua erregistratu zen eta 44 kasutan (% 5,03) musika oso altua. Establezimendu guztiek jakinarazpena jaso dute, neurri zuzentzaile egokiak har ditzaten.
Bestetik, atzo emakumeen sexu-askatasunaren kontrako intentsitate apaleko bi indarkeria kasuren berri eman zen (ukituak). Bi kasuetan, polizian salaketa jarri da, baina atzoko kasuak dira. Ustezko egileak atxilotu dituzte. Sexu-erasoen aurrean informatzeko argibide-guneak 2.000 lagun ingururi ematen dizkie argibideak egunero, eta horien % 30 gizonak dira.
Murrizketak globo aerostatikoei
Iruñeko Udaltzaingoak globo aerostatikoen hegaldi-baimenak murrizteko eskatu dio aireportuko agintaritzari. Zehazki, aireontzi horiek 07:30etik 08:45era bitartean hegan egitea debekatzeko eskatu dio AENAri, entzierroan zehar segurtasun-sistemak oztopa ez ditzaten.
Hainbat globo aerostatikok egiten dute hegan hirigunearen gainetik egun hauetan, airetik entzierroa ikusteko. Azken urteetan, ontzi horiek segurtasun-kidegoetako droneekin partekatzen dute zerua, baina altuera desberdinetan. Udaltzaingoaren erabakiak korrikalarien eta zezen-plazara joaten diren zein Zabalguneko kaleetan dauden pertsonen segurtasuna bermatzea du helburu. Antza denez, ontzi horietako batek halabeharrez lur hartu behar izan zuen egun batzuk lehenago, egonkortasuna arriskuan jartzen zuten arazo teknikoen ondorioz. Helburua da horrelako gertakariek herritarren segurtasuna arriskuan ez jartzea.
Zabor gutxiago eta birziklatze gehiago
Sanferminetako egunen metatuan zabor bilketaren datuek erakusten dute 2024ko datuekin alderatuta beherakada nabarmena izan dela. Bai Udalaren garbiketa-zerbitzuan, bai Mankomunitatearen bilketan, kantitate txikiagoa erregistratu da. Aitzitik, beira gehiago bildu da.
Hilaren 6tik 9ra erregistratutako datuen arabera, Udalaren garbiketa berezietan % 11,97 gutxiago jaso da. Zehazki, egun horietan 125.660 kilo zabor jaso ziren, eta 2024an, berriz, 142.740 kilo. Udalaren garbiketa-zerbitzuek bildutako zabor kopurua % 25,63 jaitsi zen uztailaren 8an, 43.620 kilotik 32.440ra pasatuz aurten. Aurreko egunean, hilaren 7an, jaitsiera % 14,27koa izan zen, 61.120 kilotik 52.400era. Atzoko jaitsiera % 3koa izan zen. Hori bai, bilketa portzentualki igo egin zen hilaren 6an. Txupinazo egunean 9.800 kilo zabor garbitu ziren, hau da, 2024an baino % 62,79 gehiago.
Iruñerriko Mankomunitatearen zabor bilketari dagokionez, jaitsiera % 6,29koa izan da, eta 2024ko 169.440 kilotik 158.780 kilora igaro da jaietako lehen lau egun hauetan. Hemen jaitsierak apalagoak izan dira. Hilaren 7an bakarrik izan zen beherakada nabarmena, % 14,39koa: 2024ko 61.000 kiloetatik aurtengo 52.220 kilora igaro zen. Uztailaren 6a eta 8a gutxi gorabehera egonkorrak izan ziren, eta atzo murrizketa % 4,48koa izan zen, 35.740 kilotik 34.140 kilora.
Datu horien aurrean, Iruñerriko Mankomunitateak beira gehiago bildu ditu, neurri batean horretarako edukiontzi espezifikoak jarri dituelako, eta horrek birziklatzeko kontzientzia handiagoa islatzen du, baita jaietan ere. Hala, 2024ko lehen lau egunetan 232.420 kilo bildu baziren, sanfermin hauetan kopurua 257.380 kiloraino igo da, hau da, % 10,74 gehiago. Igoera handienak hilaren 7an izan ziren. Bildutako beira % 39,48 gehiago izan zen (2024ko 58.660 kilotik 81.820 kilora igaro zen). Hilaren 8an, igoera % 12,36koa izan zen, 8.000 kilo gehiagorekin, 71.820 kilora iritsi arte. Atzo, hilak 9, % 9,15eko beherakada izan zen, 67.940 kiloraino iritsi arte.