Honi deitzen zaio, hizkera arruntean, "BERO-BOLADA": 36 °C-ko giro-tenperatura maximoa eta 18 °C-ko tenperatura minimoa gainditzea bi egun baino gehiagoan.
Ohiz kanpoko sintomarik baldin baduzu (muskuluetako arranpak, sukarra, inurridura-sentsazioa edo nahasmena), deitu 112ra edo osasun-zerbitzuren batera
Prebentzio-neurriak
Tenperaturak altuak badira (30 °C-tik gorakoak), prebentzio-neurri hauek hartu:
Etxean
- Itxita eduki leihoak kanpoko tenperatura barrukoa baino altuagoa baldin bada
- Zabaldu leihoak gauean
- Itxi eguzkiak jotzen duen fatxadetako pertsianak eta errezelak
- Etxeko gelarik freskoenean deskantsatu
- Sarri dutxatu, edo egunean zenbait aldiz busti gorputza
- Erabili haizagailuak edo bestelako hozte-sistemaren bat
- Edan egunean litro eta erdi ur, gutxienez, medikuak kontrakorik adierazi ezean
- Ez edan alkoholik, eta ohi bezala elikatu, baina kantitate txikiak hartuz
Kalean
- Ez irten kalera eta ez egin jarduerarik etxetik kanpo bero handieneko orduetan (12:00etatik 16:00etara)
- Etxetik irten behar baduzu, jantzi arropa argia eta zabala, eraman aldean botila bat ur (txikia) eta eguzkitako betaurrekoak, eta eman eguzkitako krema (babes-faktorea, 15 edo hortik gora)
- Euskara633.86 KB
- Gaztelania639.09 KB
PLANA
Plan hori urtero aktibatzen da 2004az geroztik, tenperatura handiegiek osasunean dituzten ondorioen aurkako prebentzio-jardueren plan nazionalaren esparruan. Abian jartzeko, hainbat zerbitzu eta erakunderen arteko koordinazioa eskatzen du.
Gainera, 2024tik, airearen kutsadura ere zaintzen da. Horrela, planaren helburu orokorra da tenperatura handiegiak eta airearen kutsadurak Nafarroako biztanleen osasunean duten eragina murriztea.
Besteak beste, honako jarduera hauek egiten dira: bilakaera epidemiologikoa zaindu; arrisku-mailak ebaluatu; eta alertak igorri, herritarrendako prebentzio-gomendioekin batera.
Erradiazio ultramorea
Eguzkiak igortzen duen erradiazioaren parte dira izpi ultramoreak (UVB). Bizitzarako beharrezkoak dira izpi horiek, baina haien eraginpean luzaroan egotea kaltegarria da osasunerako, batez ere azalerako eta begietarako. Horregatik, babestu beharra dago.
Nazio Batuetako nazioarteko zenbait erakundek proposatutako Erradiazio Ultramorearen Indizea erabiltzen da gaur egun. Lurraren azalera iristen den erradiazio ultramorearen intentsitateari buruzko informazioa ematen du indize horrek. Zenbat eta handiagoa indizea, orduan eta handiagoa arriskua ere. Hori dela eta, dagozkion prebentzio- eta babes-neurriak hartu behar dira.
Erradiazio horren arriskuen berri emateko, UV Indizea erabiltzen da. Bost maila ditu Indizeak, arrisku txikienetik handienera sailkatuak: baxua (0-3), ertaina (4-7), altua (8-10), oso altua (11 edo gehiago).
UVI = 4 baliotik gora baldin badago, gomendatzen da eguzkitik babesteko neurriak hartzea; besteak beste, gutxienez 15 babes-faktoreko (BF) eguzkitako krema erabiltzea, haurrek batez ere.
Horrez gain, UVBekiko esposizio-intentsitatean eragina duten beste faktore batzuk ere izan behar dira kontuan: altitudea (1.000 m gora egin ahala, % 10-12 igotzen da UVB erradiazioa), ozono-kontzentrazioa, hodeiak, azal-mota (azal argia dutenak sentikorragoak dira beltzaranak baino) eta abar.
Zer azal-mota dut?
Kontuan izan behar da norberaren azal-mota:
- I mota: Ilegorriak edo ilehori oso zurbilak. Bi urtez beheko haurrak
- II mota: Begi argiko ilehoriak.
- III mota: Ilea gaztaina-kolorekoa dutenak, begi argikoak zein ilunekoak.
- IV mota: Ilea eta begiak ilunak dituztenak
Zein da gaurko UV Indizea?
Hirian zer UVI dagoen jakiteko, begiratu Estatuko Meteorologia Agentzia, hor argitaratzen baita, egunero, hiri bakoitzeko erradiazio ultramorearen indizea. Iruñeko iragarpena jakin nahi baduzu, orri honetako eskuinaldeko menuan duzu AEMETen webgunerako zuzeneko esteka.
Nola kalkulatu behar dut gehieneko esposizio-denbora, kontuan izanik nire azal-mota eta UV indizea?
Hona hemen prebentzio-arau xume bat eguzkiak erre ez zaitzan: kalkulatu eguzkiarekiko gehieneko esposizio-denbora eguzkitako kremaren babes-faktorea (BF) hamarrez biderkatuz. Adibidez, 15 babes-faktorea erabili behar baduzu, 150 minutuz egongo zara babestuta (15 x 10 = 150).