Batasunaren Pribilegioa

Iruñeak Batasunaren Pribilegioaren aldarrikapenaren 602. urteurrena ospatuko du: azokak, kontzertuak, bisita gidatuak eta jarduera-programa zabala, hiria osatzen zuten hiru burgu nagusien batasuna ekarri zuen itunaren omenez.

Itun hori Karlos III.a Nobleak aldarrikatu zuen 1423ko irailaren 8an, eta hiriko mugarri esanguratsuenetako bat da; izan ere, Iruñeko Udala instituzio gisa eratzea ekarri zuen, gaur egunera arte dirauena, bai eta herritarren batasun, elkartasun eta senidetasun nahia gauzatzea ere. Hiru burguak, Navarrería, San Zernin eta San Nikolas, entitate bakar batean batu ziren, mendeetako elkarren arteko gatazken ondoren.

2025ean, gainera, beste mugarri hauek ospatzen ditu Iruñeak: Karlos III.a hil zeneko 600. urteurrena eta Pompaeloren fundazioaren 2.100. urteurrena.

logo
imagen feria

Erdi Aroko Azoka Handia

Artisau-produktuen 100 saltokik baino gehiagok osatuko dute Erdi Aroko Azoka Handia, Iruñeko hiru burgu zaharretan sakabanatuta. Azokaz gain, beste hauetaz gozatzeko aukera izanen da: musika, ibilbide antzeztuak, haurrendako jolasak eta antzinako lanbideen erakusketak eta erakustaldiak.

 

Egunak eta orduak

  • Irailak 5, ostirala: 17:00 – 21:00.
  • Irailak 6 (larunbata) 7 (igandea) eta 8 (astelehena): 10:00 – 14:00 eta 17:00 – 21:00.


Tokia

Mercaderes kalea, Udaletxe plaza, Kale Berria, Kontseiluko plaza, San Frantzisko plaza, Eslava kalea eta Kale Nagusia.


Programazioa
 

Azokako egun guztietan, goizez eta arratsaldez
  • Kalejirak dantzariekin, fanfarreekin, koruarekin eta txistulari eta gaiteroekin – Muthiko Alaiak
  • Erdi Aroko borroken antzezpenak – Orden de la Jarra
  • Zirkua: “La máquina del tiempo” eta “Prueba de valor” – Circo Dabitxi
  • Batasunaren Pribilegioaren pasarteen antzezpena eta “El secreto de las 3 Pamplonas” ipuin kontaketa – Xabier Flamarique eta Jaione Urtasun
  • Kaleko antzerkia – Teatrakalacalle  
Irailak 5, ostirala

17:00 – Inaugurazio-ekitaldia Udaletxe plazan
18:00 – Errenazimentuko musika-kontzertua San Zernin elizan, Miguel Arrozpide Txirimia ensemblearen eskutik

Irailak 6, larunbata

18:00 – Erdi Aroko musika-kontzertua Danserie Ensemblearen eskutik, Kondestablearen jauregian

Irailak 7, igandea

17:30 – Erdi Aroko segizioaren desfilea. Udaletxe plazatik Iruñeko katedralera. Nafarroako Karlos III.a Noblea Nafarroako Errege koroatzearen antzezpena. Arma-erregea, tronpeta-jotzaileak, dantzariak, hiribildu handietako ordezkariak, gerrariak, kornamusak, apezpikuak eta abadeak, fanfarreak, txirimiak eta La Taraska herensugea.

Programa hau Iruñea SF365 Helmugako Jasangarritasun Turistikoko Planaren zati da, eta Europar Batasuna-Next Generation EUk diruz laguntzen du oso-osorik, Espainiako Gobernuaren Berreskurapen, Eraldaketa eta Erresilientzia Planaren C14.I1 inbertsioaren finantza-tresnak. Testuinguru horretan, Iruñeak 5.492.500 euroko laguntza jaso du, hiru urtean gauzatu beharrekoa, "Pamplona SF365" helmugako jasangarritasun turistikoko plana hedatzeko eta garatzeko.

imagen concierto

Kontzertuak

Irailak 5, ostirala. La Pamplonesaren kontzertua

La Pamplonesak musikalak ardatz dituen kontzertu monografikoa prestatu du aurten: genero hori Broadwayn, Manhattanen, sortu zen aurreko mendeko erdialdean, eta elkarrizketak, musika eta dantza uztartzen ditu. Erreferentziazko musikalen hautaketa batez gozatzeko aukera izanen da: besteak beste, L. Bernstein, C. Schönberg eta A. Lloyd Webber maisuen West Side Story, Les Misérables (Miserableak) eta The Phantom of the Opera (Operako mamua) joko dituzte.

  • Noiz eta non: irailak 5 (ostirala), 20:00etan, Gazteluko plazan. 



Irailak 6, larunbata. Nafarroako Orkestra Sinfonikoaren kontzertua

Nafarroako Orkestra Sinfonikoak ekitaldirako aukeratutako errepertorioa joko du, adin guztietarako publikoari zuzenduta. Obra ospetsuak joko dituzte, hala nola Strauss Jr-en An der schönen blauen Donau (Danubio urdina), Spanischer Marsch (Martxa espainiarra) eta Frühlingsstimmen (Udaberriko ahotsak), Fallaren El amor brujo (Amodio sorgindua) suaren dantza errituala eta El sombrero de tres picos (Hiru puntako kapela), Bizeten Carmen operaren 1. suitea eta Masseneten La Navarraise (Nafar emakumea) nokturnoa.

  • Noiz eta non: irailak 6 (larunbata), 20:00etan, Gazteluko plazan. 



Ekainak 7, igandea. Natalia Lacunza

Batasunaren Pribilegioaren egunari amaiera emateko, Natalia Lacunza artista iruindarrak doako kontzertua eskainiko du Gazteluko Plazan.

  • Noiz eta non: irailak 7 (igandea), 20:00etan, Gazteluko plazan.

‘Autentika’ azoka

Iruñeak lehenengo ‘Autentika, Nafarroako tokiko arrazen azoka' hartuko du: eskualdeko erreferente bihurtzea xede duen ekitaldia da, abeltzaintza- eta landa-munduen garrantzia azpimarratzeko xedez.

Iruñeko Udalak sustatzen du azoka, INTIArekin eta Reyno Gourmetekin batera antolatuta; halaber, Nafarroako Rural Kutxaren laguntza izan du, eta abeltzaintza-elkarte hauekin aritu da elkarlanean: ASLANA, ARANA, ASPINA, JACANA, ASCANA, Pottokalagun, Sasiko eta ASBENA.

'Autentika' azokak helburu du hiri- eta landa-ingurunearen arteko harremana sendotzea, jasangarritasunarekin, tokiko identitatearekin, kontsumo arduratsuarekin eta hurbileko produktuekin engaiatutako herritarrak, abeltzainak, lehen sektoreko entitateak eta eragileak elkartzeko gune bat sortuta.

'Autentika' abeltzaintza-azoka bat baino gehiago da. Halaber, hezkuntza- eta dibulgazio-proposamena da, belaunaldien artekoa eta parte-hartzailea, eta askotariko herritarrengan interesa piztu nahi du, hala nola familiak, ikasleak, sektoreko profesionalak eta Nafarroako eta Nafarroatik kanpoko bisitariak.

Programa
Jarduerak | Runa parkea
Irailak 5, ostirala
  • 17:00: inaugurazioa
  • 17:30: zaldi-erakustaldia: Aurizko zaldia, Nafarroako zaldikoa eta Pottoka
  • 19:00: moxalak otzantzea
  • 20:00: moxal-haragi dastaketa
Irailak 6, larunbata
  • 11:00: behi- eta txerri-erakustaldia: PBehi piriniotarra, Betizu behia, Nafar kasta eta Euskal txerria
  • 11:00 – 14:30: bertako produktuen azoka. Hurbileko produktuen askotariko saltokiak
  • 11:00 – 14:30: bertako haragiaren ekoizleak ezagutu eta haiekin harremanetan jartzeko gunea
  • 12:00 – 14:00: ardi latxen artzain-gazten lehiaketa herrikoia eta sari-banaketa
  • 13:00: ardi latxen gazta egitea
  • 14:00: adierazpen geografiko babestuko Nafarroako aratxe % 100 piriniotarren dastaketa
  • 17:00 – 20.30: bertako produktuen azoka. Hurbileko produktuen askotariko saltokiak
  • 17:00 – 10:30: bertako haragiaren ekoizleak ezagutu eta haiekin harremanetan jartzeko gunea
  • 18:00: euskal artzain-txakurren erakustaldia
  • 19:00: behi- eta txerri-erakustaldia: Behi piriniotarra, Betizu behia, Nafar kasta eta Euskal txerria
  • 20:00: Nafarroako Behi Piriniotarren Lehiaketaren eta Nafarroako Pottoken Lehiaketaren sari-banaketa
Irailak 7, igandea
  • 10:00 – 11:00: tomate zaharra. Lehiaketarako eta erakustaldiaren irekiera-ekitaldirako laginak biltzea
  • 11:00 – 12:00: ardi- eta ahuntz-erakustaldia: Latxa, Nafarroako arrazako ardia, Sasi-ardia eta Ahuntz pirioniotarra
  • 11:00 – 13:00: modu artisauan larruak alunbrez ontzea
  • 11:00 – 14:30: bertako produktuen azoka. Hurbileko produktuen askotariko saltokiak
  • 11:00 – 14:30: bertako haragiaren ekoizleak ezagutu eta haiekin harremanetan jartzeko gunea
  • 12:00: Ile-moztea eta artilezko koltxoiak egitea
  • 13:00: tomate zaharren lehiaketa. Epaitza eta sari-banaketa
  • 13:30: adierazpen geografiko babestuko Nafarroako arkumeen eta babestutako jatorri deitura duten Idiazabal eta Erronkari gazten dastaketa
  • 14:00: Amaiera-ekitaldia eta tokiko arrazak sustatzen dituzten alkateei eta herriei aitortza

 

Batasunaren Pribilegioaren aurreko asteko hitzaldiak | Calderería 11ko erabilera anitzeko aretoa
Hitzaldi-programa
  • Irailak 2, asteartea. 19:00. Nafarroako abere-arraza autoktonoak. Hizlariak: Patxi Aranguren (ASPINA), Maite Lasarte (ASLANA), Marta Gómez (ARANA) eta Mikel Nazabal (INTIA)
     
  • Irailak 3, asteazkena. 19:00. Artzaintza jasangarria herri-lurretan. Hizlariak: Vicente Ferrer (INTIA) eta Patxi Aranguren (ASPINA)
     
  • Irailak 4, osteguna. 19:00. Bertako arrazak sustatzeko politika publikoak. Hizlariak: Fernando Fernández Such (Balear Uharteetako Gobernua), Rubén Goñi (Nafarroako Gobernua) eta Joxe Abaurrea (Iruñeko Udala)

Sarrera librea da

Ekitaldi instituzionalak

pendon

Karlos III.aren koroatzearen antzezpena

  • Data: Irailak 7, 17:30etik aitzina
  • Tokia: Ibilbidea Iruñeko Alde Zaharrean barna, katedraleraino
     

Fabaren Erregearen elkarteak eta Muthiko Alaiak peñak Karlos III.aren koroatze-ekitaldia antzeztuko dute, erregearen heriotzaren VI. mendeurrenaren karietara.

17:30etik aitzina, Erdi Aroko segizio bat Alde Zaharreko kaleetan barna ibiliko da, katedralerako bidean. Honako hauek osatuko dute segizioa: errege-familiak, gizon aberatsek, hiribildu handien ordezkariek, ezkutariek, kleroak, arma-erregeak, tronpeta-jotzaileek, neskameek, musikariek eta Erdi Aroko dantzariek, errege-eskribauak, errege-medikuak eta judutegiko eta mairu-herriko ordezkariek. 

Katedralera iritsi eta gero, 18:00etan, arma-erregeak, tronpeta-jotzaileak alboan dituela, pertsonaia guztiak katedralean sartzera gonbidatuko ditu, eta ondoren, 1390ko otsailaren 13ko koroatzea antzeztuko dute. Bukatzeko, Karlos III.a errege nafarra armarrian goratuko dute.

Iruñeko Katedraleko musika-kaperak parte hartuko du ekitaldian, baita Erdi Aroko beste musika-talde batzuek ere.

Batasunaren Pribilegioaren ekitaldi instituzionala eta Karlos III.a Noblearen heriotzaren 600. urteurrena

  • Data: Irailak 8, 17:00etatik aitzina
  • Tokia: Ibilbidea Iruñeko Alde Zaharrean barna, katedraleraino

Irailaren 8an, astelehenarekin, Batasunaren Pribilegioaren 602. urteurrena ospatuko da, eta mugarri hori aldarrikatu zuen erregearen heriotzaren 600. urteurrena ekarriko da gogora, Karlos III.a Noblearena, hain zuzen ere. Horregatik guztiagatik, beste jarduera batzuk eginen dira hiri gorpuztuaren segizioaz eta erregeei katedralean eginen zaien omenaldiaz gain.


Erraldoi eta Buruhandien Konpartsaren irteera
  • Irteera: 17:00etan, autobus-geltokitik
  • Ibilbidea: Bake plaza, Yanguas y Miranda k., Gartzia Ximenez k., Tutera k., Vínculo plaza, Sarasate pasealekua, Comedias k., Zapatería k. eta Udaletxe plaza. 

     
Hiri gorpuztuaren segizioa

Udalbatzak Hiri Gorpuztuan eginen du desfilea eta harekin batera Erraldoi eta Buruhandien konpartsa, Duguna Folklore Taldeko dantzariak, Udalaren gaitero eta txistulariak eta La Pamplonesa Udalaren musika-banda egonen dira. 

  • 17:45ean abiatuko dira, Udaletxetik
  • Ibilbidea:  Udaletxe plaza, San Saturnino, Nagusia kalea, Eslava, San Frantzisko, Concejo, Zapateria, Calceteros, Mercaderes, Curia eta katedraleraino. Udaletxe plaza, Mercaderes kalea eta Curia kalea, katedraleraino.


 

Ekitaldia katedralean

Katedralean eginen den ekitaldia honetan datza: errespontsua otoiztuko da eta lore-eskaintza eginen da Karlos III.a Noblearen eta Leonor Trastamarakoaren mausoleoaren ondoan. Raquel Andueza soprano iruindarrak abestuko du, eta emanaldi hauetaz gozatzeko aukera izanen da: La Pamplonesa eta Katedraleko Musika Kaperaren musika. 

 

 

Erraldoien eta buruhandien konpartsaren itzulera

Ekitaldia bukatu eta Udalbatza Udaletxeraino lagundu ondoren, kale hauetan barna ibiliko da erraldoien eta buruhandien konpartsa: Zapatería k., Comedias k., San Nikolas k., San Migel k., Sarasate pasealekua, Vínculo plaza, Tutera k., Oliveto Kondearen etorb., Bake plaza eta autobus-geltokia. 

Unitate didaktikoa

ud

Iruñeko Udalak Lehen Hezkuntzako ikasleei zuzendutako unitate didaktiko bat prestatu du Batasunaren Pribilegioaren garrantzia lantzeko hainbat material eta jardueraren bidez.

Edukiak Iruñeko Udal Artxiboak eta Nafarroako Unibertsitate Publikoko Gizarte Zientzien Didaktikaren Arloak prestatu dituzte.

Unitateak hiru ikaskuntza-egoera eskaintzen ditu Lehen Hezkuntzako hirugarren zikloko ikasleendako (Lehen Hezkuntzako 5. eta 6. mailak) diseinatuak, eta, horietan, Batasunaren Pribilegioaren gertaera historikoa lantzen da hainbat ikuspuntutatik: hiriaren sinboloak, dokumentuak zaintzea eta akordioak egiteko prozedura. Hiru proposamen didaktiko malgu dira, proposatutako hurrenkeran edo zein bere aldetik erabiltzeko, jarduerak truka baitaitezke edo baliabideak murriztu eta hedatu.

Deskargatu material guztiak