
Alorraren jarduerak bi ardatz izan ditu 2022an: batetik, Iruña SF365 proiektuaren onespena Helmugako Jasangarritasun Turistikoko Planen deialdian, Suspertze, Eraldatze eta Erresilientzia Planaren baitan eta, bestetik, Next Generation funtsak.
Suspertze, Eraldatze eta Erresilientzia Planean (PRTR), 14. Osagaiaren parte gisa, turismo-eredua jasangarritasunerantz eraldatzeko inbertsio-lerroa sartu da, Helmugetako Jasangarritasun Turistikoko Planen programa barne hartzen duen inbertsioaren 2. azpineurri gisa (C14.I1), Administrazioko hiru mailen arteko lankidetzazko jarduketarako mekanismoa den heinean. C14.I1 inbertsio-lerroari dagokion helburua jasangarritasun turistikoa bultzatzeko jarduketak ezartzea da, 2. azpineurrian aurreikusita dauden bezala, Helmugetako Jasangarritasun Turistikoko planak mesede egin diezaien hiru arloetan (ingurumena, sozioekonomikoa eta lurraldea) helmuga turistikoei, gizarte-eragileei eta sektoreko eragile pribatuei.
Helmugetako Jasangarritasun Turistikoko Estrategian ezarritako prozedurarekin bat (2021eko uztailaren 28an onetsitakoa), Garapen Ekonomiko eta Enpresarialeko Departamentuak Nafarroako Foru Komunitateko Helmugetako Jasangarritasun Turistikoko Lurralde Plana 2022-2024 (PSTD) prestatu zuen. Planean, “PSTD Iruña SF365” izeneko proiektua dago sarturik, Iruñeko Udalarekin elkarlanean aurkeztutakoa. Nafarroako Lurralde Plana Turismo Sektorearen Konferentziak erabakirik onetsi zen, 2021eko abenduaren 21ean, eta Garapen Ekonomiko eta Enpresarialeko Departamentua izendatu zuten plana gauzatzeko eta justifikatzeko arduradun, Estatuko Turismo Idazkaritzaren aurrean edo MRR mekanismoarekiko edozein organo edo agintariren aurrean; eta organo arduradun gisa, Turismo, Merkataritza eta Kontsumorako Zuzendaritza Nagusia.
Estrategiaren 8.1.1. atalak adierazten duen bezala, PSTDen erakunde kudeatzailea tokiko entitate bat izan daiteke; eta kasu honetan, begi-bistakoa da badirela zailtasun arrazoigarriak laguntza haiek emateko deialdi publikoaren prozedura arruntaren bidez, ikusirik entitate onuradun zehatz eta definituen aurreikuspena. Horrela, azkenean, aparteko mekanismo bat erabili zen, Dirulaguntzei buruzko azaroaren 17ko 38/2003 Lege Orokorraren 22.2 c) artikuluak eta Dirulaguntzei buruzko azaroaren 9ko 11/2005 Foru legearen 17.2.c) artikuluak xedatua; eta hitzarmena egin zen Nafarroako Gobernuarekin 2022ko maiatzaren 19an, Iruñeko Udalari 5.492.500 euroko dirulaguntza ematea arautzeko.
Iruña SF365 proiektua garatzearekin batera, alorrak bere ohiko jarduera egiten jarraitu zuen, Turismoko Plan Estrategikoak (2017-2019) zehaztutako ildoekin bat.
— LAGUNTZAK TURISMO SEKTOREKO ELKARTEEI Helburua da turismoa dinamizatu eta sustatzeko ekintzak garatu dituzten turismo-elkarteei laguntzea, turismo arloko produktuak gara ditzaten. Sei elkarteri eman zaie laguntza: Restaurantes de Reyno elkarteari, Hotel elkarteari, Turismo Navarra elkarteari, AHTNi, Restaurantes de Navarra elkarteari eta ANAPEHi. Guztira, 68.556,57 euro.
— HITZARMENA IRUÑEKO TURISMO BULEGOA KUDEATZEKO Nafarroako Gobernuaren eta Iruñeko Udalaren arteko lankidetza-hitzarmena sinatu da turismo-bulegoa kudeatzeko. Hitzarmena 2025eko abenduaren 31ra arte izanen da luzagarria. Nafarroako Foru Komunitateko Administrazioak, zehazki, 80.700 euro eman dizkio Iruñeko Udalari hitzarmenaren xede diren zereginak 2022an egiteko.
— IRUÑEKO UDALARI EMAN BEHARREKO DIRULAGUNTZA ARAUTZEKO HITZARMENA, IRUÑA SF365 HELMUGAKO JASANGARRITASUN TURISTIKOKO PLANA GAUZATZE ALDERA, EUROPAR BATASUNAREN NEXT GENERATION EU FUNTSEK FINANTZATUA Helmugako Jasangarritasun Turistikoko Lurralde Planaren (PSTD) funtsak kudeatze aldera, aparteko mekanismo bat erabili da, Dirulaguntzei buruzko azaroaren 17ko 38/2003 Lege Orokorraren 22.2 c artikuluak eta Dirulaguntzei buruzko azaroaren 9ko 11/2005 Foru legearen 17.2.c) artikuluak xedatua; eta hitzarmena egin da Nafarroako Gobernuarekin 2022ko maiatzaren 19an, Iruñeko Udalari 5.492.500 euroko dirulaguntza ematea arautzeko.
Hitzarmena onesteak berarekin dakar proiektua Kudeaketa Planaren arabera gauzatu behar izatea eta Europar Batasunaren Suspertze eta Erresilientzia Mekanismoari buruzko xedapenak bete behar izatea. Mekanismoak, besteak beste, zabalkunde eta publizitate arloko betebeharrak dakartza, ingurumenari kalte nabarmenik eragin gabe (DNSH).
—LANKIDETZA-HITZARMENA, IRUÑEKO UDALAREN ETA RENFE VIAJEROS SOCIEDAD MERCANTIL ESTATAL, S.A.ren ARTEKOA, RENFE VIAJEROSko TREN BIDEZKO GARRAIO ZERBITZUAK ETA IRUÑEKO TURISMOA BATERA SUSTATZEKO Sinatzen den egunean sartuko da indarrean hitzarmena eta 2024ko abenduaren 31ra arte izanen du indarra. Helburua da batera sustatzea Renfe Viajerosko tren bidezko garraio zerbitzuak eta Iruña hiria, turismo- eta negozio-helmuga gisa.
Lankidetza Hitzarmenean hitzartutako baldintzak AHTri eta Distantzia Luzeko trenei soilik dagozkie; ez, ordea, Renfe Viajerosko gainerako zerbitzuei eta/edo produktuei, eta hitzarmenetik kanpo berariaz gelditzen dira Hurbileko, Distantzia Erdiko eta Avlo zerbitzuak, salbu espresuki hitzartzen bada.
— IRUÑEKO UDALAREN ETA DONEJAKUE BIDEAREN ADISKIDEEN ELKARTEAREN (DONEJAKUE ERMANDADEA PADERBORNEN) ARTEKO LANKIDETZA-HITZARMENA, IRAIZOZ TXALETA ERAIKINA LAGATZEKO DONEJAKUE BIDEKO ERROMES-ATERPETXEA IZAN DADIN: PADERBORN ETXEA (ESPEDIENTEA: 2021/29 ESPEDIENTEA)
Hitzarmena indarrean dago eta 5 urteko iraupena du, 2026ko maiatzaren 28ra arte. Horrekin bat, Iraizoz Txaleta erromes-aterpetxe gisa kudeatzen da.
Iruñeak bat egin du Helmuga Turistiko Adimentsuen Sarearekin. Horretarako, egoerari buruzko diagnosia enkargatu du, bai eta lan-plana ere, Segittur enpresak egin duena.
Udalerri elkartea eratzea ezinbesteko pausoa izan da Donejakue Bideko Hiri Adimenerako Sistema proiektuaren helburuak lortzeko, Segittur sozietatearen Donejakue Bideko DTI laguntza-deialdi publikoaren barnean. Proiektuak irtenbide multzo bat garatu nahi du, informazio adimentsuko sistemak eratzeko eta datuak partekatzeko, Donejakue Bidearen kudeaketa eraginkor eta adimentsurako, elkartean sarturik dauden udalerrietan.
2022an, bi proiektu izan dira indarrean: Jacob@ccess eta Kintoan Barna.
— Jacob@ccess (Donejakue Bidea):El Ayuntamiento de Pamplona – Iruñeko Udalak Jacob@ccess proiektuaren bazkide gisa parte hartzen du. Proiektu hori Espainia-Frantzia-Andorra Mugaz Gaindiko Lankidetza Programak (POCTEFA 2014-2020) finantzatzen du, EEGF funtsen bidez. 2022ko martxoan, proiektua bururaino eraman da, Jacob@ccess proiektuaren protokoloa sinatuz. Agiriaren xedea da mugaz gaindiko azpiegitura-sarearen etorkizuneko ekintzak laguntzea (desgaitasuna duten pertsonek mugaz gaindiko lurraldeetako kultura eskuragarriago izan dezaten). Donejakue Bideari lotuta, lankidetzan dihardu irisgarritasun materialaren inguruan (higiezinen eta higigarrien antolaera) eta irisgarritasun immaterialaren inguruan (irtenbide museografikoak eta bizipenei lotutakoak, guztiak ere berritzaileak, propio diseinatuak desgaitasuna duten pertsonek erabil ditzaten).
— Proiektuaren helburua da Kintoko lurraldeak duen erakargarritasuna garatzea, dinamizazio eta errebalorizazio ekonomikoko ekintzak garatuz, bizilagunen, gizarte-eragileen eta bisitarien bidez. 2022an, proiektua amaitu da.
Arreta eta sustapen turistikoko zerbitzuak bi egoitza ditu: Turismo Bulegoa eta, Ultreia, Donejakue Bidearen Interpretazio Zentroa. Zerbitzuak bi xede ditu: lehenik eta behin, jarduerak eta produktu turistikoak jakinarazi eta sustatzea, bai eta Iruñeko Udaleko Turismo Zerbitzuak, Nafarroako Gobernuko Turismo Departamentuak eta hiriko turismo-sektoreak garatutako programak ere; eta, bigarrenik, hiriaren komunikazio- eta sustapen-tresnak kudeatzea, hiriaren irudia eta kontakizun turistikoa finkatze aldera. Kudeaketa Dinamic Imizcoz Servicios Culturales SLU enpresak egiten du 232.825,49 euroan.
Iruñeko Udalak San Bartolome gotorlekua du, hau da, Iruñeko Gotorlekuen Interpretazio Zentroa. Oinarrizko gunetzat jotzen da Iruñeko produktu turistikoa egituratzeko eta, zehatzago, Iruña harresiak dira produktua dinamizatzeko. Iruñeko gotorlekuei buruzko erakusketa dago eta Iruñeko Harresiak ibilbidearen abialekua da, bai eta Iruñeko blokeoa ihes-jokoaren hasiera ere. Zerbitzua lizitaziora atera da 2022. urterako, luzatzeko aukerarekin. ITARCA RIOJA enpresari esleitu zaio maiatzean, 18.815,98 €-an.
2022. urtean, eta Iruñeko Udalak Iruña SF365 PSTD programa kudeatze aldera hartutako konpromisoen baitan, guardia-gorputza zaharberritzeko lanak hasi dira, San Fermin esperientzia zentro gisa erabiltzeko. .
Iruñeak parte hartzen du Donejakue Bideko Udalerrien Elkarteak bultzatutako bileretan. Iruñeko alkate Enrieu Maya da elkarteko presidentea. Iruñea 20118az geroztik da elkarteko kide.
Igloo moldeko beste bi aparkaleku jarri dira, Nbici udal aparkalekuen sarearen barnean mugikortasun turistikoa sustatzeko asmoz Tres Reyes eta Iruña Park hotelen inguruan.
- TURISMOAREN BEHATOKIA
- TURISMO BULEGOA
|
2022. URTEA |
2021. URTEA |
Aldea % |
|
|---|---|---|---|
|
Bisitari nazionalak, guztira |
46.606 |
40.848 |
+ 14,09 |
|
Nazioarteko bisitariak, guztira |
29.844 |
12.134 |
+ 145,99 |
|
Bisitariak, guztira |
76.450 |
52.982 |
+ 44,29 |
|
Nazionala |
Nazioartekoa |
Guztira 2022 |
|
|---|---|---|---|
|
Urtarrila |
821 |
269 |
1.090 |
|
Otsaila |
1.397 |
405 |
1.802 |
|
Martxoa |
2.294 |
782 |
3.076 |
|
Apirila |
4.297 |
2.514 |
6.811 |
|
Maiatza |
2.246 |
3.696 |
5.942 |
|
Ekaina |
2.451 |
2.885 |
5.426 |
|
Uztaila |
5.661 |
3.804 |
9.465 |
|
Abuztua |
11.815 |
5.744 |
17.559 |
|
Iraila |
5.444 |
5.253 |
10.697 |
|
Urria |
4.786 |
3.003 |
7.789 |
|
Azaroa |
2.365 |
914 |
3.279 |
|
Abendua |
3.029 |
575 |
3.604 |
|
GUZTIRA |
46.606 |
29.844 |
76.450 |
Mantendu da Madril, Katalunia eta Valentziako Erkidegotik etorritako bisitarien joera. Bisitari gehiago ere etorri dira bai Andaluzia, Euskadi eta Gaztela-Mantxatik, bai Gaztela eta Leonetik.
Turismo nazionala ez bezala, nazioartekoa goi-denboralditik kanpo mugitu ohi da, hau da, denboraldi ertainean; bereziki, irail eta urrian, eta, are, baita apirilean ere. Aitzitik, eta Frantzia kenduta, ez dira izaten ohiko bisitariak goi-denboraldiko hilabeteetan.
Edonola ere, gehien bisitatu gaituzten 3 herrialdeak, honakoak dira:
Hala ere, nabarmentzekoa da, halaber, bisitari gehiago etorri izana Holandatik, Erresuma Batutik, Italiatik eta Belgikatik. Horrekin zerikusia izan dezake hegaldi erregularra izateak hurbil dauden aireportuetatik (Gasteiz, Bilbo eta Zaragoza) herrialde haietara. Dena den, egia ere bada bisitari kopuru handia etortzen dela autokarabanan gure hiriraino.
ULTREIA, DONEJAKUE BIDEAREN INTERPRETAZIO ZENTROA
|
2022 |
2021 |
Aldea |
|
|
Arreta kop. guztira |
3.009 |
3.178 |
-5,3% |
|
Bisitari nazionalak, guztira |
3.238 |
5.109 |
-36,6% |
|
Nazioarteko bisitariak, guztira |
2.835 |
1.652 |
+ 71,6% |
|
Bisitariak, guztira |
6.073 |
6.761 |
-10,2% |
Ultreiako bisitari nazional gehienak Nafarroakoak dira eta, ondotik, Katalunia eta Madrilgoak. Beraz, eutsi egin zaio azken urteotan izandako joerari. Nazioarteko turista gehienak, berriz, Frantziatik datoz eta, ondotik, AEBtik eta Alemaniatik.
Nolanahi ere, nabarmentzekoa da, halaber, Holandako bisitarien kopurua, aunitz handitu baita 2021en aldean, bai eta Erresuma Batukoa ere.
San Bartolomek Gotorlekuak 6.395 pertsona hartu zituen 2022an, eta haien % 72 turista nazionalak izan ziren, eta gainerako % 28, berriz, nazioartekoak. Datuak 2022ko maiatz-urrikoak dira.
2022an, 12.025 lagunek hartu zuten ostatu aterpetxean; haietatik, 8.958, atzerritarrak. Maiatz, abuztu eta apirila izaten dira jendetsuenak.
2022. urtean, aterpetxea zabalik egon zen maiatzetik urrira bitarte, eta 3.010 erromesek hartu zuten ostatu. % 29 Alemaniatik zetozen.
2022an, 10.275 erabiltzaile izan ziren Trinitariosko autokarabanendako eremuan. Hau da, 2019an baino gehiago. Ekainetik urrira, okupazio-tasa % 100 izan zen. Autokarabana gutxieneko hilabeteak urtarrila eta otsaila dira.
2002ko Sanferminen eragin ekonomikoari buruzko azterlana egin da, analisi kuantitatiboan eta kualitatiboan oinarriturik, interes-taldetzat zehaztutako pertsonen tipologiei zuzendua (turista nazionalak, nazioarteko turistak eta Nafarroan bizi diren pertsonak). Azterlanak helburu du Sanferminetan bisitatzen duen jendeak Iruñean eragindako gastu-bolumenari buruzko informazio eguneratua eta benazkoa izatea eskura, izan turistak, izan Iruñeko bizilagunak edo izan Nafarroako gainerako herrietako bizilagunak.
Ekitaldi turistikoetako karbono-aztarna: Online plataforma bat jarri da abian, Iruñean egindako biltzarretako karbono-aztarna neurtzeko. Ekintza karbono-aztarna murrizteari buruzko prestakuntza bati dago lotua.
Iruñeko Udala Spain Convention Bureau elkartean dago sarturik. Elkartearen xedea da entitate horri lotutako helmugak estatuan eta nazioartean sustatzea bileretako turismoaren segmentuaren barnean. 3.515 euroko kuota ordaintzen da urtean. Udalak, gainera, MICE mahaia izeneko lan-taldea bultzatzen du, kidea baita, biltzar eta bileretako sektorean ari den turismo-sektoreko elkarteek, Nafarroako Gobernuak eta Baluarte Biltzar Jauregiak osatua. Beste lankidetza-ildo garrantzitsu bat da ekitaldi eta jardueretan, eta bisita gidatuak, material turistikoa eta RENFErekiko deskontuak eskaintzen ditu.
2022an, honako ekitaldiotan parte hartu da:
Iruña osasuna arloko kluster-mahaian da partaide, klusterra bera sortu zenetik. 2022an, Iruñeak hainbat sustapen-jarduera bultzatu ditu Estatu Batuetako eta Latinoamerikako merkatuan.
Iruñeko Turismoko Plan Estrategikoak ezarritako helburu orokorrak dira okupazio-mailak hobetzea, hirian gastua egitea eta, oro har, turismoaren eragin ekonomikoa hiriko ekonomian. Udako hilabeteetan publiko kopuru garrantzitsua badugu ere, hein handian hiriko kultur jardueren eskaintzak eraginda (harresietako jaialdia, Flamenco On Fire, etab.), ostatu-gauen eta bisitarien kopuruak behera egiten du uztailaren bigarren hamabostaldian, eta ia ez dago bidaia eraginen duen kultur programaziorik. Hori guztia dela eta, Urte Xakobeoaren karira, programazioa garatu da Santiago Egunean, Musika Bideko lehenean izenburupean.
Dinamizazio-jarduerak egin dira Donejakue Bidea gaiaren inguruan: Bideko ginkana, eta, horrez gain, ardo-dastatzeak Jesus eta Maria aterpetxean.
Honako jarduera hauek eskaini dira:
Familiendako jarduerak:eskaini diren jarduerek San Bartolome Gotorlekua dute ardatz, gune horren inguruan egina dagoen kontratuaren barnean daude kudeatuak.
Beste jarduera batzuk:
Bisita gidatu antzeztua: kalizaren lapurreta
Musika Bideko lehenean:ekimenak jarduera-sorta zabala dauka eta 4 egunez egin dira Donejakue Bidearen inguruan:
Bideko ardo-dastatzeak: 6 dastatze egin dira ziudadelan, udan zehar.
Katedraleko gaualdiak: bi bisita gidatu berezi gaueko ordutegian Iruñeko katedrala ikusteko.
Events&Holidays S.L.U enpresak, hau da, Navartur Nazioarteko Turismo Azoka Baluarte Nafarroako Biltzar Jauregia eta Auditorioan sustatu eta antolatu duenak (2022ko otsailaren 25a, 26a eta 27a) nazioarteko Gastronomia Biltzarra antolatu du otsailaren 25ean; Encuentro B2B Navartur Meetings. 2.000 euroko babesleta eman zen, BEZa barne..
- NORT FESTIVAL, Estatuko Diseinu eta Gastronomia Topaketa otsailaren 18an eta 19an egin da Baluarten, Iruñean. 5.000 €-ko babesletza jaso dute, + BEZa.
Topaketaren helburua da hiriko turismo gastronomikoan dagoen eskaintzaren kalitatea hobetzen laguntzea eta joaera berrian ezagutzea, topaketan tour-operadoreak, bidaia-agentziak, marketin-aholkulariak, ekoizle publikoak eta pribatuak biltzen baitira, bai eta ostalariak, sukaldariak, enologoak eta kazetariak. Sektorea dagoenekoz gastu turistikoaren % 40 da.
CM Gipuzkoa-k 2022ko Gastro talentuak ekimena antolatu du 2022ko ekainaren 15ean Iruñeko Tres Reyes Hotelean. 3.000 €-ko babesletza jaso du + BEZa. Helburua da hiriak helmuga turistiko gisa duen kokapena hobetzea; eta bestalde, ikusgaitasuna ematen zaio sukaldaritza sektoreari, oro har, eta Nafarroako sukaldari gazteei, bereziki.
Sumando TV eta WEB S.A.U., Gastro Summit topaketaren bigarren edizioaren sustatzaile eta antolatzaile nagusia da, 2022ko urriaren 26an eta 27an Baluarte Biltzar Jauregi eta Auditorioan egindakoa. Bada, 6.000 €-ko babesletza jaso du + IVA, aipatu topaketa antolatzeagatik.
Ekimenak gastronomia hartzen du ardatz, garapen jasangarriko tresna izan dadin; eta horretarako, sektorearen balio-kate osoa erabili nahi du, ekoizleen, egileen, jatetxeen, hotelarien eta azken kontsumitzaileen arteko harremanak estututa.