Pamplonako Hirugarren Berdintasun Plana, 2016ko apirilaren 7an Udalbatzak onartutakoa, aurreko planetan abian jarritako ekintzak jarraitu ditu, emakumeek eta gizonek bizitza publiko eta pribatuaren arlo guztietan aukera-berdintasuna duten hiria garatzeko.
Planak emakumeen eta gizonen arteko berdintasunerako politika publikoa garatzeaz arduratzen diren udal arlo eta batzorde guztiek jarraitu beharreko jarraibideak ezartzen ditu. Beraz, lan-eremuak eta helburuak ezartzen dituen dokumentu estrategikoa da, administrazio eta udal kudeaketa arlo desberdinak modu partekatuan inplikatzen dituena.
Planak esku-hartzeko lau eremu jasotzen ditu, baita 15 lerro estrategiko (LE) ere. Eremu bakoitzerako, helburu orokorrak (HO), helburu zehatzak (HZ) eta proposatutako ekintzak zehazten dira. Bere ezarpena urteko planetan zehazten da, udal sailetan onartutako aurrekontuekin eta Planaren lau eremuetan ekintzak garatzen dituzten zeharkako proiektu komunekin.
Kudeaketa eta berdintasunerako konpromiso politikoa
Emakumeen ahalduntzea eta balioen aldaketa
Zaintzaren eta erantzukizun partekatuaren aitortza bizitzaren iraunkortasunerako elementu gako gisa
Hiri seguru batean indarkeriarik gabeko bizitza.
III. Plana 2022ra arte indarrean egon behar zen, baina haren aplikazioa 2024ra arte luzatu da; 2025etik 2029ra bitartean indarrean egongo den IV. Plana 2024an onartzea aurreikusita dago.
PAMPLONAKO HIRUGARREN BERDINTASUN PLANAREN EBALUAZIO-PROZESU ETENGABEA
Iruñeko Berdintasunerako Hirugarren Planak ebaluazio etengabea aurreikusten du, urteko programan ezarritako errendimendu-adierazleei jarraipena eginez, eta horrek urte bakoitzaren ondoren beharrezko egokitzapenak proposatzea eta hurrengo urteko erabaki egokiak hartzea ahalbidetzen du. Hau ebaluazio sumatiboa da, jarraipen-tresna betez urte bakoitzean pixkanaka lortzen den informazioan oinarrituta.
2024AN PAMPLONAKO HIRUGARREN BERDINTASUN PLANA BIZIARAZTEA
2024an, berdintasun sailak eta udal sailek beren urteko programen esparruan batera egindako ekintzak mantendu dira.
KUDENTZAPENA ETA BERDINTASUNERAKO KONPROMISO POLITIKOA
Politikako Batzordea, udaleko alderdi politiko guztietako ordezkariek osatua, ez da 2024an eratu, IV. Berdintasun Plana onartzeko bilera bat zain.
Teknikaritza Batzordea, arlo guztietako zuzendari eta teknikariez (14 emakume eta 14 gizon) osatua, 2024an bi aldiz bildu zen: otsailaren 17an, ekainaren 20an, urriaren 16an eta abenduaren 19an. Bileretan, urteko Operazio Planaren gobernantza-lan bateratuaren aurrerapenei, haren ezarpenari eta jarraipenari buruzko txostenak aurkeztu ziren.
Udal korporazioari eta Berdintasunerako Batzorde Teknikariberdintasuna udal politiketan eta aurrekontu-politiketan txertatzeari buruzko oinarrizko prestakuntza eskaini zitzaien (helburua 24 emakume eta 18 gizon; Berdintasun Sailak zailtasuna identifikatu du parte-hartze jarraia bermatzean eta aldi berean informazio eta prestakuntza egokia eskaintzeko helburua betetzean, denbora gehiegi hartu gabe).
2025eko Berdintasunerako Jarduneko Planaren diseinurako, urriaren 16ko Batzorde Teknikoko bileraren ondoren, hasierako proposamen bat bidali zitzaien sail guztiei, beren sailek gauzatuko dituzten ekintzak berresteko eta proposamen berriekin osatzeko. Bateratutako bertsioa ere erabili zen sail bakoitzarentzako 2025eko aurrekontuetan txertatuko diren berdintasun-helburuak ezartzeko.
2024an aurrerapausoak eman diraIruñeko Udaleko IV. Berdintasun Planaren definizio operazionalaren alorrean, eta 2025eko lehen seihilekoan onartzea aurreikusita dago.
Urteko Jarduera Planaren jarraipenari dagokionez, azaroaren 26an eguneratutako tresna (Excel fitxategia) bidali zitzaien sail guztiei, dagokion Erabiltzaile Gida eta inprimakiak betetzeko eta aurkezteko argibideekin batera, baita 2024ko Jarduera Plana ere. Batzorde Teknikoko kideekin telefonoz eta posta elektronikoz () harremanetan egon zen, jarraipen-orriak betetzeko prozesuan sortutako zalantzak argitzeko eta beharrezkoa zen kasuetan informazio osagarria emateko. Guztira, 172 ekintza-jarraipen-orri jaso ziren, eta horiek erabili dira azken jarraipen-txostena prestatzeko.
Urtero bezala, berdintasun arduradunek parte hartu zuten Nafarroako Tokiko Agintaritzetako Berdintasun Arduradunen Sarearen bileretan, ekintzak koordinatzeko, lankidetza-prozedurak hobetzeko eta Nafarroako Berdintasunerako Institutua (INAI), Nafarroako Udal eta Kontzejuen Federazioa (FNMC) eta abarrekiko harremanetan egoteko helburuarekin. 31 entitatek parte hartu zuten bost bileratan, 30 emakume eta gizon batek ordezkatuta.
Equality Ordinance-aren xedapenekin bat eginda eta Hirugarren Planaren 3. Lerro Estrategikoaren esparruan, berdintasun printzipioa integratzen duten eta herritarrak eta udal langileak udal kudeaketa eta berdintasunarekiko konpromisoari dagokionez asebetetzea helburu duten lan- eta administrazio-prozedurak garatu dira, gaiaren arabera honako ekintza hauek multzokatuta:
Araudi eta plan estrategikoen genero-eragin txostenak
Berdintasun Unitateak plan eta araudi horien garapenean parte hartu zuen, diseinua arduratzen zuten arloek hala eskatuta, testuari eta dagokion Genero Eragin Txostenari buruzko gomendio-proposamenak eginez. 2024an, honako plan eta araudiei buruzko aholkularitza eskaini zen:
LGTBI Kontseiluaren Araudiak.
Auzo Kontseiluaren Araudiak.
II Zabalguneako PEAU.
Turismo Plan Estrategikoa.
Ingurumen Hezkuntzarako Plan Estrategikoa (garatzen ari da).
Mugikortasun Plana (garatzen ari da).
Udal LGTBI Plana.
Etxebizitza Ordenantza (garatzen ari da).
OPE 2024.
Hauen guztietan, gida-lerroek genero-ikuspegia txertatzea zuten helburu desberdintasunen diagnostikoan, identifikazioan eta analisian; haiek konpentsatzeko ekintza edo neurriak definitzean; hizkera erabileran; eta jarraipen eta ebaluazioan, baita emakumeen ikusgarritasunean, haien posizioan eta eragiteko gaitasunean eta konpromesatutako edozein ekintzatan dituzten beharretan sexuaren arabera desagregatutako datuak biltzean ere.
Equality Sailak prozeduraren hasieran aholkuak bilatzearen garrantzia azpimarratu zuen.
Egalitatea udal aurrekontuetan txertatzea
2021ean, Ogasun Sailak Berdintasun Sailarekin elkarlanean prozesu bat abiarazi zuen, sei urteko aurreikuspenarekin, teknikari-langileei prestakuntza eta aholkularitza eskaintzeko, berdintasuna hiriko berdintasuna lortzeko gaitasunarekin lotutako aurrekontu-programetan txertatzeko.
2022an, sei aurrekontu-programa aztertu ziren, 2023an, 11 programa aztertu ziren, eta 2024an, honako arlo eta/edo programek parte hartu zuten:
Planifikazio Estrategikoa - Agenda 2030.
Garapen Iraunkorra
Aniztasun Kultural.
Parte-hartzea.
Sanferminetako Programazioa.
Artxiboa.
Euskarazko Jarduera Kulturalen Programa.
Civivox.
Ebanisteria eta Mantentze-lanen Tailer Eskolak.
Merkataritza.
Gazteria.
Adineko herritarrak.
Aurrekontu-eragin txostenak eremu bakoitzaren Hirugarren Berdintasun Planarekiko eta Berdintasun Ordenantzarekiko inplikazioa eta konpromisoa islatzen ditu, eta urteko aurrekontu-planifikazio osoak izango duen genero-eragin positiboa aurreikusten du.
Eremu bakoitzak berdintasunarekiko konpromisoari eta 2025erako prestaturiko aurrekontu-planifikazioak berdintasunean izango zuen aurreikus daitekeen eragin positiboari buruz prestatu dituen Genero Eragin Txostenetan oinarrituta, eta Berdintasunaren aholkuarekin, Ogasunak 2025eko udal aurrekontu-zirriborroari buruzko Genero Eragin Txosten bakarra osatu zuen, Berdintasunak oniritziz egiaztatua.
Udalerri-mailako erosketetan berdintasuna
Informazioa jaso da honako zerbitzuetarako kontratuetan genero-berdintasun gaiak kontuan hartzeari buruz: Komunikazioa, Berdintasuna, Planifikazioa eta Lurraren Berrantolaketa eta Hiri Garapenerako Proiektuak, Merkataritza eta Turismoa.
Dirulaguntzen oinarri eta baldintzetan berdintasuna
Informazioa jaso da diru-laguntzetara genero-ikuspegia txertatzeari buruzko kontuan hartzeari dagokionez honako arloetan: Merkataritza, Kultura, Kirolak, Hezkuntza, Berdintasuna, Herritarren Parte-hartzea eta Euskararen arloan.
Komunikazioa eta hizkera inklusibo eta ez-sexistaren erabilera
Equality Sailak administrazioan hizkera inklusibo eta sexismorik gabeko erabilera bultzatzeko eta berdintasuna sustatzen duen komunikazioaren esparrua zehazteko tailer bat antolatu zuen, eta bost arlotako langileek (22 emakume eta sei gizon) hartu zuten parte. Hizkuntzaren prestakuntza datorren urteko gako-arlotako bat da, eta bertan berdintasuna sortzeko komunikazio-ekintzen garrantzia aurrera eramatea aurreikusten da.
Hizkuntza inklusibo eta sexismorik gabekoaren erabilerari buruzko informazioa jaso da honako arlo hauetatik: Alkatearen Bulegoa, Komunitate Ekintza, Gizarte Ekintza, Giza Baliabideak, Merkataritza eta Turismoa, Estrategia Bulegoa, Komunikazioa eta Ingurumen Hezkuntza.
Desagregatutako datuak
Iruñeko Hiri Behatokia analisi eta diagnostiko tresna bat da, erabaki estrategikoak hartzea eta ekintzak gidatzea eta laguntzea duena.
2023an, Berdintasun Unitateak Udalbehatokiaren adierazle guztiak eta haien genero-desagregazioa berrikusteko azterketa bat enkargatu zuen, eta egindako analisiaren ondorioz sortutako gomendioak bidali zizkion Udalbehatokiri, datu guztien desagregazioa hobetzeari buruzkoak.
2024an ez da aurrerapenik egin Behatokiaren ekintzak zehazteko, genero-berdintasuna lortzera bideratuta eta baliabide honek udal eremuetan genero-ikuspegia txertatzeko aplikazioan eta eremu horiek beren planifikazioa egokitzeko eta horien eragin positibo genero-ikuspegikoa aurreikusteko egin behar dituzten desberdintasunen azterketan eman dezakeen laguntza beharrezkoa bermatzeko.
EGILE BERRIAK eta BERTSOPAPERAK literatur lehiaketetan, eta San Fermín Nazioarteko Kartel Lehiaketan, Gazte Unitatearen eta Gazte Zentroaren programetan, Gizarte Ekintzako arloko jardueretan, bileretako aktetan eta Herritarren Parte-hartzeari buruzko txostenetan generoaren arabera desagregatutako datuen kontuan hartzeari buruzko informazioa jaso da, Lan Arriskuen Prebentziorako Zerbitzuak eta Pertsonal Sailak, Iruñeko Turismo Bulegoak, Iruñeko San Bartolomé gotor-hormen interpretazio zentroak, Ultreiak, Jesús y María erromesentzako ostatuak eta Guardia Zentroak (C.I. Sanferminak), Ingurumen Hezkuntzako Zerbitzua, Komunitate Zentroak eta hainbat ekitaldi handitan.
Gizon eta emakumeen presentzia orekatua
Informazioa jaso da gizon eta emakumeen presentzia orekatua sustatzeari buruz honako arloetako ekintzetan:
Komunitate Ekintzak emakumeen eta gizonen arteko parte-hartze orekatua sustatu eta bultzatu zuen, emakumeen parte-hartzea oztopatzen duten faktoreetan zentratuz. Horretarako, genero ikuspegia kontuan hartu zen Kudeaketa Batzordeen eta Kolektiboen Biltzarraren bileretan (hitzaldi-denbora orekatua, emakume parte-hartzaileen eskuragarritasuna kontuan hartzen duten ordutegiak, etab.). Gainera, ahal izan den neurrian, egokienak ziren ordutegiak kontuan hartu ziren, parte-hartzaileekin aurrez kontsultatuz edo haien "bizitza"-ordutegiak jakinda.
Alkatearen Bulegoa: Ekitaldiak antolatu ziren, urte osoko azken datuetan, Udaleko Protokolo Sailak antolatutako ekitaldi publikoak aurkezten zituztenen artean genero-paritatea egon zedin. Etorkizunean, helburua izango da hori ekitaldi programatu guztietan lortzea.
Komunikazio Zerbitzuak emakume teknikari eta kudeatzaile ertainen ahotsa ematea bilatu zuen aurkezpen publikoetan, argazkietan eta bideo-albisteetan, etab. Arreta berezia jarri zen hedabideetako iragarkietan agertzen ziren karguetan hizkera inklusiboa eta sexismorik gabekoa erabiltzeko.
Emakumeen ikusgarritasuna erakunde barruko kargu publikoetan izendapenetan datza. Legegintzaldi honetan, 11 udal sail daude (sail berezi eta ordezkari-sailak barne), eta lau emakume arduradun, hau da, lidergo politikoaren %36,3 ordezkatuz.
2020an, hedabideentzako eta udal webgunerako bideo-albisteen zerbitzu berri bat abiarazi zen. 2022an egindako azterketa batek erakutsi zuen bideo-albisteen %75ean gizonak agertzen zirela, bai erakundekoak bai administraziotik kanpoko elkarrizketatuak. Ordutik, saiatzen ari dira sailak inplikatzen emakume iturriak eskaintzeko, ordezkaritza orekatzeko.
2023an, azaroaren 27ra arte ekoiztutako 205 bideo-albisteetatik, %48,6 emakumezko ahotsak izan ziren eta %51,3 gizonezkoak, parekidetasuna lortuz. Gainera, erakundeetako ahotsak ziren 193 bideo-albiste iturrietatik, 82 (%42,4) emakumezko politikari edo adituak izan ziren. 2024an, parametroek nabarmen okerrera egin zuten. 361 ahotsetatik, soilik %40,1 emakumezkoak izan ziren (145), eta %59,9 gizonezkoak (216). Gainera, desoreka areagotu egiten da kontuan hartuta emakumezkoen ahots instituzionalek (60) emakumezkoen ahots guztien (145) %41,3 soilik ordezkatzen zutela. Erakundearen emakume irudiaren pisua bideo-albisteetan murriztu egin zen.
Kultura: Ziklo desberdinetarako programak diseinatzeko orduan, emakumeen eredugarritasuna txertatzea zen helburua, emakumeen potentzial kulturalari ikusgarritasuna emateko. Horregatik, ahaleginak egin ziren emakumeen ordezkaritza berdin-berdina ziurtatzeko ziklo guztietan.
Zehazki, 2024ko euskarazko jarduera kulturalak emakumeen eta gizonen presentzia nahiko orekatuta izan zuen (artistak, entrenatzaileak, erraztaileak, etab.). Guztira 77 emakume eta 86 gizon kontratatu ziren. Programa bakoitzeko, emakumeen eta gizonen kontratazioa honakoa izan zen: BertsAroa (50% g. / 50% e.), Egile Berrien Lehiaketa (100% g. / 0% e.), Irriziklo (28.57% g. / 71.43% w.), Ateneo Navarroarekin programazioa (46.67% m. / 53.33% w.), Karrikirirekin programazioa (28.57% m. / 71.42% w.), Kantu eta Hitza (33.33% m. / 66.67% f.), Hitzen Mintegia (0% m. / 100% f.), Iruñaldia (38.24% m / 61.76% f), Antzerki Aroa (58.82% m. / 41.18% f.), Antzerki Testu Lehiaketako Irabazle Testuaren Ekoizpena (100% m. / 0% f.), Bikoteka (80% m. / 20% f.).
Sanferminetako programazioak, bere aldi eta ziklo desberdinetan, emakumezko artistei lekua ematea bilatu zuen, emakumeen sorkuntza artistikoak publikoari erakusteko.
Generoen arteko ordezkaritza eta konposizio orekatua bilatu zen hautaketa-organoetan eta Pertsonen Kudeaketa Arloaren esparruan sortutako batzordeetan.
Emakumeen eta gizonen presentzia orekatua sustatu zen gazte-jardueretan, hala nola hautaketan, epaimahaietan, San Fermín Gazte Gunean, Gazteen Mahai-inguruan eta abarretan.
Herritarren Parte-hartzearen arduradunek sustatutako parte-hartze organoetan, emakumeen presentzia errazteko eta euren ekarpenak adierazi ahal izateko metodologiak erabili ziren. Batzuetan, hiriko edo auzoko mailan parte-hartze prozesuak abiaritzerakoan, emakumeentzako deialdia (kasu batzuetan adin zehatzetakoentzat) indartu eta arduraz kudeatu zen hasierako parekotasuna mantentzeko.
Hirigintza-planaren zirriborroan gizonek eta emakumeek parte hartzea lortzeko, emakumeen elkarteak parte-hartze prozesuan inplikatutako eragile moduan sartu ziren, eta bereziki emakumeak parte hartzera animatzeko ahaleginak egin ziren. Zehazki, aurten hainbat parte-hartze prozesu egin dira, nagusiki: Donapeako Udal Planaren aldaketa, San Jorge biribilgunea...
Genero-berdintasunaren integrazioa udal jardueran
Genero ikuspegiaren integrazioari buruzko informazioa jaso da honako ekintza zehatzetan:
Urtero bezala, Komunikazio Sailak informazioa zabaldu zuen publikoari eta/edo hedabideei Berdintasunak sustatutako programen, jardueren eta ekimenen inguruan. Hedabideak, hala nola prentsa-oharrak (2024an 90, aurreko urtean baino %35 gehiago eta 2022an baino %61 gehiago), hedabideentzako deiak (10), sare sozialetan, webgunean, irrati-espotetan (Día a día), txostenetan, udal barruko erabilerarako eguneroko prentsa-laburpenetan, bideo-albisteetan (7, 2023ko 4ekin alderatuta) eta horien zabalkundea gero eta digitalago diren iragarki-taulatan (aurreko urteko 20tik 52ra igo zen kopurua).
Gainera, San Fermin jaietako sexismoaren aurkako kanpainak pantaila digitaletan erreproduzitu ziren.
Era berean, LGTBI fobiaren aurkako egunerako eta LGTBI egunerako (ekaina) eduki grafiko eta publizitarioaren diseinuan bitartekaritza egin zuen, trafikoaren aurkako mahai-inguruan (iraila), Trans Urrikoan (urria) eta berdintasunari buruzko mahai-inguruan (azaroa).
Bulego Estrategikoak "Pamplonako Hiri Agendako emakumeen eta gizonen arteko berdintasuna integratzeko gida" zabaldu eta prestakuntza eskaini zuen.
Gainera, Hiri Agendarekin eta beste udal sektore-plan batzuekin lotutako proiektuen garapena eta ezarpena bultzatzeko programen, proposamen-deialdien eta finantzaketa-lerroen ikerketa eta analisia egin zuen, eta proposamenen aurkezpenean eta jarraipenean laguntza eskaini zuen.
Era berean, Hiri Agendaren ezarpena gauzatu zuen, hiriaren eredua, helburuak, lan-ildoak eta proiektu estrategikoak definitzen dituen plan estrategiko gisa, genero-ikuspegia integratuz eta emakumeen aurkako indarkeriarik gabeko hiriaren garapenean eta Europako proiektuen programazioan Genero Estrategiaren integrazioan lagunduz.
Udal Lurraldearen Antolamendurako Sailak berdintasun klausulak txertatzeko lanean ari da Sailak lehiaketara ateratzen dituen lursail eta/edo eraikin-konzesioen baldintzetan. Konzesio motaren arabera, sartuko diren klausulak aztertuko dira, eta honako hauek izan daitezke: enpresek lan eta bizitza pertsonalaren arteko oreka planak barne hartzea, eta konzesioak prestakuntza-jarduerak baditu, genero ikuspegitik jorratzea.
Era berean, asmoa da planifikazio-kudeaketa prozeduretan parte hartzen duten langileek berdintasun gaietan beharrezko prestakuntza izatea, hiri-garapena planifikatu eta ezartzean aplikatu ahal izateko.
Klima Ekintza Taldean genero ikuspegia txertatzea. Ingurumen Hezkuntzako Zerbitzuak talde honen hiru edizio egin zituen klima-krisiari aurre egiteko parte-hartze indibidual eta kolektiboa aztertzeko. Aurten, Emakumeen Zentroarekin lankidetza bat hasi da, eta Klima Ekintza Taldearen bilerak bertan egiten dira.
Taldeak ohikoan lantzen dituen edukiak gaindituta, genero-ikuspegia klima-krisiaren azterketan txertatu zen.
Zerbitzuak genero-ikuspegia kontuan hartzen du estereotipoak apurtzeko eta hezkuntza-materialak, buletinak eta abar garatzean inklusiboagoa den gizarte-ikuspegi bat sortzeko.
Genero-ikuspegia kontuan hartu zen RUNA 2025 Proiektuaren esparruan inbaditzaile atzerriko landare-espezieei buruzko kontzientziazio-jardueretan eta ibiltari erakusketan. Parte-hartzearen generoaren arabera banatutako datuak, ekintzen kontzeptu- eta diseinu grafiko-prozesuan hizkera inklusiboa eta irudiak erabiltzea, eta kontratista enpresaren taldeetan oreka sustatzen duen irizpide baten sarrera kontuan hartu ziren.
Giza Baliabideen Sailaren Lan Arriskuen Prebentziorako Zerbitzuak (SPRL) informazioa mantendu du sexu-jazarpenaren eta genero-jazarpenaren prebentzio eta aurkako ekintzarako Protokoloaren existentziari eta kontsultarako eskuragarritasunari buruz, udal intranetean, eta protokolo hori erabili ahal izateko eskubidea eman die Iruñeko Udalarekin edo Haurreskoletan enplegu-harremana hasten duten langile guztiei.
2024an, Berdintasun Sailak sexu-jazarpenaren eta genero-jazarpenaren prebentzio eta aurkako ekintzarako Protokoloa eguneratzeko sustapena egin zuen . Era berean, bi prestakuntza-saio egin ziren: bat orokorra, sexu-jazarpenari eta genero-jazarpenari buruzkoa, eta bestea praktikoa, kasu praktikoetan nola erantzun eta horiek nola kudeatu azaltzeko, eta Gune Konfidentzialeko Aholku-zerbitzuko kideei eta Protokoloaren Ikerketa Batzordeko kideei zuzenduta. Azalpenek indarkeria mota honen interpretazioari eta genero-analisian oinarritu ziren, eta biktimak babestu eta ahalduntzearen ikuspegitik nola jokatu azaldu zuten. Hiru emakume eta bi gizon parte hartu zuten.
Iruñeko Udaleko Barne Berdintasun Plana
2022an, Administrazioa eta gizarte-eragileak ordezkatzen dituen Bideratze Batzordeak onetsi zuen Iruñeko Udaleko Barne Berdintasun Plana, Jarduera Planaren barneko ekintza bat, eskualdeko berdintasun araudiekin eta Iruñeko Udalaren Berdintasun Ordenantza betez.
Urtean zehar, Planaren jarraipena egiteko arduradun organoak (Gidako Batzordeak) bi bilera egin zituen 2024rako aurreikusitako ekintzetan egindako aurrerapen-maila ebaluatzeko eta hurrengo urratsetarako lan-jarraibideak ezartzeko.
Urteko Operazio Planeko ekintza hauek gauzatu edo abiatu ziren:
2024ko Enplegu Publikoaren Eskaintzaren onespenarekin lotutako genero-inpaktu txostenaren prestaketa.
Prebentzio arloko prestakuntza-eskaintzaren komunikazioa, langile guztietaraino iristea bermatuz.
Prestakuntza-jardueretan hizkera eta irudi inklusiboaren erabilera sustatzea eta edukian genero-stereotipoak apurtzea. Hau SPRLren prestakuntzetan kontuan hartu da. Prestakuntza-emaileentzako eta prestakuntza-edukiak berrikusten direnean erabiltzeko gida-lerroak emateko beharra ebaluatzen ari da.
Generoaren arabera banatutako prestakuntza-ikastaroen erregistroa mantentzea, bai ematen dutenen bai parte hartzen dutenen arabera. SPRLk sustatutako prestakuntza-ikastaroetan gauzatu da.
Lan eta bizitza pertsonalaren arteko oreka behar duten pertsonen prestakuntza-ikastaroetan parte hartzea erraztea. Prestakuntza-saioetan erabiltzen den formatu ohikoa 6 ordukoa da, eta ez dator bat goizeko 9:00etatik 14:30era bitarteko derrigorrezko presentzia-orduekin.
Ongi-etorri planera berdintasun-edukiak txertatzea, Iruñeko Udalera berriro sartu diren langileei arloa ezagutarazteko eta kontzientzia sortzeko, udal Berdintasun Saila eta berdintasunaren inguruan egiten duen lana zabaltzeko.
Equality Sailak Barne Planaren Jarraipen Batzordeko kide gutxi batzuekin lan egin zuen langileei zuzendutako Berdintasun Postontziaren edukia eta mugak proposatzeko. Postontzia Langileen Portalean txertatuko da, izan ere, espazio digital hori langile guztientzat irisgarria baita.
Lan-baldintzetan genero-desberdintasunen analisia. Arriskuen ebaluazioa ez dago generoaren arabera banatuta ebaluazio-elementu gisa. Hala ere, generoan oinarritutako arriskuak sartzen dira eta genero bakoitzeko datuak kontuan hartzen dira osasun-ebaluazioan.
Prebentzio Planaren esparruan, lan-inguruneak osotasun fisiko eta mentalerako arriskuetatik libre mantentzea.
Lanpostuaren arabera gaixotasun-baimenaren intzidentzia aztertzea, sexuaren arabera desagregatutako datuak kontuan hartuta: gaixotasun-baimena duten istripuetan, gaixotasun-baimenik gabeko istripuetan eta lan-gaixotasunetan. Enpresak istripuak ikertzeko betebeharra du, haien kausak argitzeko eta berriro gertatzea saihesteko beharrezko neurriak hartuz.
Ugalketa-osasunaren, haurdunaldiaren eta edoskitzearen arazoen prebentzioa, arrisku-lanpostuak identifikatuz eta, ahal den neurrian, lanpostuaren egokitzapenerako mekanismoak ezarriz; bestela, Mutualitate Aseguru Konpainiaren bidez haurdunaldiko arrisku-prestazioak bermatuz. Haurdunaldirako arrisku-lanpostuetan diharduten emakume langileentzako ekintza-protokoloari buruzko informazioa.
Emakume eta gizonentzako ekipamendu, ergonomia, arropa, babes-sistema eta makineriaren egokitzapena. Prebentzio Zerbitzuak ez ditu materialak eta ekipamenduak erosten, baina bai egiaztatzen ditu hauek irizpide teknikoen arabera ezartzen direla, lanpostuen ergonomia-egokitzapena barne.
Genero-indarkeriaren biktima diren emakumeentzat, Enplegu Publikoaren Eskaintza bakoitzean sartzen diren lanpostuen %2 gordetzea. Erreserba eraginkor hau 2020ko Enplegu Publikoaren Eskaintzan sartutako lanpostuetarako egin da, eta horien deialdiak argitaratzekoak dira.
Genero-indarkeriaren biktimentzako arreta eskaintzeko zerbitzu espezifikoen barne-hedapena.
AHALMENDUTZEA EMAKUMEEN AHALDUNTZEA ETA BALIOEN ALDAKETA
AHALMENDU arloan, emakumeen autonomi ekonomikoa sustatzeko, Udal Emakumeen Zaintza Zerbitzuak (SMAM) bere babes eta esku-hartze programa zabala jarraitu zuen bereziki ahul dauden egoeran dauden emakumeentzat, DUO (Date Una Oportunidad, edo Eman Zure Buruari Aukera Bat). 2024an, 41 emakumeri eta 64 adingaberi laguntza eman zien (2024ko abenduaren 16ko datuak).
Gizarte Zerbitzuek emakumeen enplegagarritasuna hobetzeko ekintzak ere garatu zituzten, hala nola Enplegu Sozial Babesturako Programan gutxienez %55 emakumeak kontratatzeko konpromisoa (92 emakume eta 88 gizon parte hartu zuten); o proiektuan emakumeei lehentasuna ematea langabezian dauden pertsonak mantentze-lanetarako, kale-altzariak margotzeko eta nekazaritza-lan osagarriak egiteko kontratatzeko, osasun mentaleko nahasmenduek eragindako pertsonen artean.
Babestutako Gizarte Laneko Programako langileei zuzendutako genero-sentsibilitateko orientazio eta prestakuntza ekimena azkenean ez zen programatu, eta haren ezarpena 2025ean ebaluatuko da.
2024ko Tailer Eskolen edizioan, emakume gazteak kontratatzeko ahalegin berezia egin zen, eta horrek matrikulatu ziren emakumeen kopurua handitzea ekarri zuen: matrikulazio guztien %23,5, aurreko bi edizioetako %13,7 eta %11ekin alderatuta. Zazpi emakume daude soldaduran, sei egur-lanetan, bost lorazaintzan, hiru harrizgintzan, bi adreiluzaritzan eta bat eraikinen mantentze-lanetan. Kontzientzia pizteko, emakumeak kontratatzeko eta emakumeen sarbidea Workshop Eskolara lehentasunez jartzeko ekintza zehatzak burutu ziren, Komunikazio eta Berdintasun Sailarekin koordinatuta.
2024an, Udaleko Gizarte eta Laneko Inklusio Taldearen (EISOL) proposamenari jarraiki, eraikinetan eta lokaletan garbiketa-lan oinarrizkoen prestakuntza-ikastaro bat antolatu zen, langabezian dauden pertsonak (batez ere emakumeak) sektore honetan lan-merkatura integratzea hobetzeko helburuarekin. Ikastaroan hamasei emakume eta gizon bat parte hartu zuten.
Gainera, EISOLek, AMEDNArekin (Nafarroako Emakume Enpresari eta Zuzendarien Elkartea) elkarlanean, MENTORING Proiektua jarraitu zuen, langabezian dauden emakumeekin emakume enpresari eta/edo zuzendariak coaching eta mentoring bidez lanpostu bat lortzea (langile moduan edo autonomo moduan) sustatzeko. 2024an, jarduera atzeratu zen hainbat prestakuntza-ikastaro aldi berean izateagatik, eta orain 2025ean egingo da.
Navarrako Gobernu Eskualdiaren, Iruñeko Udaleko eta Navarrako Europako Enpresa eta Berrikuntza Zentroaren (CEIN) arteko lankidetza-hitzarmenaren esparruan, ekintzaileak eta enpresa-sorkuntza sustatzeko, emakumeen arteko harreman-sarea indartzea helburu zuen konferentzia bat egin zen, non emakume enpresariak ekintzaileekin lotu ziren parte-hartzaileen kirol-jarduera baten bidez, padel-tenis txapelketa baten bidez. Parte-hartzaileek sareketari buruzko eduki teoriko eta praktikoa zuen prestakuntza-bideo bat eta beren elevator pitch-a prestatzeko gida praktiko bat jaso zituzten.
Hitzarmen honen baitan, Pamplona Emprende Programa garatu zen, Ekonomia Berdeari lotutako arloetan ekintzailetzan interesa duten pertsonei aukerak eskaintzen diena. Programak hizkera eta irudi inklusiboak erabiltzea bilatu zuen, eta jarduerak erakundeak, irakasleek eta bertaratuek adostutako formatu egokietan (linean, YouTube bidez eta aurrez aurre) gauzatzea, bertaratuen gehiengoa emakumeak izanik.
Ildo estrategiko berberean, Herritarren Parte-hartzeak emakume erraztaileen enplegagarritasuna sustatu zuen parte-hartzerako prestakuntza-ikastaroetan.
Parte-hartzearen eta aldarrikapen politikoaren lerro estrategikoan, Udal Emakumeen Kontseiluak urte osoan zehar bere jarduera jarraitu zuen, Berdintasun Sailaren eta emakumeen elkarteen, talde politikoen eta sindikatuen arteko elkarrizketa aktiboa mantentzea helburu hartuta.
Iruñeko Emakumeen Etxea, Emakumeen Etxearen Elkartearekin batera kudeatutako udal baliabide bat, bere jarduera-programarekin jarraitu zuen, ikastaroak, tailerrak, konferentziak eta prestakuntza-saioak, erakusketak, etab. barne, Era berean, beste erakunde batzuek proposatutako ekintzak ere hartu zituen (profesionalek Emakumeen Etxean egiteko aurkeztutako ekintzen kopuruak izugarri gora egin zuela) eta bere helburu orokorrak mantendu zituen:
- Feminista, intersekzionala eta intergenerazionala den erreferentzia-espazio bat sortzea, elkarlanean oinarritutako estrategia politiko bateratuak garatzeko aukera ematen duena.
- Emakumeen elkarteei eta talde feministak espazio bat eskaintzea, non beren ekintzak eta jarduerak garatu ahal izango dituzten, hiriko emakumeen indibidual eta kolektibo ahalduntzea lortzeko.
- Parte-hartzeko mekanismoak eta komunikazio-bideak eskaintzea, emakumeen elkarteen eta administrazioaren arteko elkarrizketa ahalbidetuko dutenak, Iruñeko gizarte-, kultura- eta politika-balioetan berdintasunaren aldeko aldaketa bultzatzeko.
- Gogoeta, eztabaida eta sorkuntzarako espazio bat sortzea, emakumeen bizitzetan diskriminazioak duen eragina nabarmentzeko aukera ematen duena.
Era berean, Emakumeen Zentroko espazioa Ipes Elkartea erakundeari eskaini zitzaion Silvia Fernández Viguera Emakumeen Dokumentazio Zentro-Liburutegiaren kudeaketarako.
2024an, koordinazio eta jarraipen batzordeen bilerak egin ziren, materialak erosi ziren, Emakumeen Etxea mantendu zen eta zentroko koordinatzaile bat kontratatu zen.
Urrian, Emakumeen Etxean Feminismo Eskolaren edizio berri bat hasi zen, bi mailatan, eta 2025eko maiatzera arte luzatuko da. I. maila 22 emakume eta 3 gizonek egiten dute, eta II. maila 25 emakumek. Prestakuntza honen helburuak feminismoa gizarte-mugimendu gisa eta teoria filosofiko eta politiko gisa ezagutzea, eta egungo eztabaidak ikuspegi feministatik jorratzea dira.
Estrategia horrekin bat eginda, Berdintasun Sailak diru-laguntzen deialdia kudeatu zuen Iruñeko emakumeen elkarte, talde feminist eta beste irabazi-asmorik gabeko erakundeentzat, elkarte horiek eragin politiko eta sozialerako gaitasuna indartu dezaten, gaur egungo gizartean genero-errealitate eta harremanen pertzepzioan hausnarketa eta aldaketak sustatuz, indarkeria ezabatzea helburu nagusi hartuta, erabakiak hartzeko sarbidea, kulturen arteko harreman lankide eta elkarlanak eta elkarte feministaren aurrerapen orokorra. Diru-laguntzak 22 proiekturi eman zaizkie, guztira 154.213 euroko zenbatekoa, bi kategorietan: 5.000 eurora artekoak eta 14.000 eurora artekoak.
Hezkuntza eta kohezkuntzari emandako arreta estrategikoarekin bat eginda, Hezkuntza Sailak genero-berdintasuna sustatu zuen irakurketa bultzatzeko ekimenetan. Zehazki, "Irakurri Dezaketen" Programan, Iruñeko haurtzaindegi, lehen eta bigarren hezkuntzako ikasleei zuzenduta, irakasleei gomendatzen zaizkie liburu edo ipuinak, ikasleekin tresna gisa erabil daitezkeenak, gizon eta emakumeen arteko berdintasuna, estereotipoak, emakumeen aurkako indarkeria, abusuak eta umiliazioa nabarmentzeko; gaia sentikorra den profesionalen hautaketa, eta edozein testu inklusibo eta sexismorik gabeko hizkuntza erabiliz idaztea.
Era berean, eskolako ingurunean, baina haur eta lehen hezkuntzako guraso elkarteei zuzenduta, diru-laguntzak eman ziren eskolaz kanpoko jarduerak antolatu eta gauzatzeko, familia eta lan bizitzaren arteko uztartzea errazteko, eta lehentasuna berdintasuna sustatzen zuten jarduerei emanez.
Haurrentzako eta Nerabeentzako II. Planaren (2023-2027) esparruan, errespetu, afektu, tratu on eta berdintasunean oinarritutako familia-bizitza sustatzeko ekintzak garatu ziren, hala nola:
Familia, haur eta nerabeekin zuzenean lan egiten duten udal profesionalentzat genero-berdintasunari buruzko etengabeko prestakuntza eskaintzea.
Praktika Onaren Tailerrak antolatzea maskulinitatea arduraren eta berdintasunaren ikuspegitik jorratzeko.
COworkids programako "La Embajada" (Enbaxada) eta "Cosas de adolescentes" (Adin txikikoen gauzak) bidez, errespetu eta berdintasunean oinarritutako harremanei buruz hezi aurre-nerabeak eta nerabeak.
Gurasoentzako berdintasun hezkuntzako ikastaroak ezarri.
Gazte Zentroak bere Ikasketetarako Aholkularitza Zerbitzua mantendu zuen, helburu gisa akademiko hautaketetan segregazio horizontala prebenitzeko proiektuak elkarlanean garatzea eta/edo sortzea, kontsulta online eta aurrez aurrekoak eskainiz, eta bere programazioan genero-ikuspegia kontuan hartuz. 2024an, Gazte Zentroaren Psikologia Aholkularitza Zerbitzuak "Afektu-sexualitate aniztasuna" eta "Maitasun osasuntsua eta indarkeriaren prebentzioa" izeneko tailerrak eskaini zituen abuztuko arratsaldeko "Cada día un plan" (Egunero plan bat) programaren barruan, Udazkeneko programan "Harreman pertsonen arteko tratamendu ona lantzea" tailerra eta neguko programan "Gazteen artean maitasun osasuntsua eta tratu txarren prebentzioa" izan ziren.
Kultura esparruan, -eko Civivox programak "Heroínas de Cine" (Zinemako Heroiak) zikloaren bi edizio barne hartu zituen, bata otsailetik maiatzera eta bestea 2024ko urritik 2025eko urtarrilera, Iturrama eta San Jorgeko bi Civivox zentrotan filmak proiektatuz. Sail hau urte askoz Civivox programaren parte izan da, eta publikoaren artean izugarri hazi da ospean, emakumeen zinemako gaia agortzerik ez duelako. "Zinema eta telebistako serieetan matxino eta arriskutsuak diren emakumeak: nonahi iritsi ziren neska txarrak" ikastaroaren edizio berria ere oso ondo hartu zuten.
Era berean, Civivox programaren barruan, "Oh, Beloved Goddesses!" seriearen laugarren edizioan, hainbat egile eta idazlek hitzaldiak eman eta bilera batzuk egin zituzten, non beren lana azaldu zuten, beren obran eragin nabarmena izan zuen beste idazle batekin pentsatutako elkarrizketa batean. Serie honek azpimarratzen du emakumeek literaturaren historian izan duten garrantzia, "isilaraziak" izan baziren ere, eta egungo egileengan duten eragina.
2023an bezala, Femkultur jaialdiaren edizio berria martxoan egin zen , Nazioarteko Emakumeen Eguna ( ) ospakizunekin bat eginda. Zikloak bost emakume sortzaile nagusi bildu zituen, eta haiek erakutsi zuten zein den beren lana eta sormen-prozesua, garaikideko sorkuntzako esperientziari buruz hausnartuz beren proposamen artistiko eta laborategi sortzaileen bidez. Jaialdiak gai garrantzitsuak jorratu zituen, hala nola emakumeen aitortza kultura-sektorean eta espazio publikoan, genero-rolak artean, berdintasuna arte-ekoizpenean eta artista, zuzendari, komisario, kudeatzaile eta abarren ahalduntze profesionala, mahai-inguru baten, lau tailerren, musika elektronikoarekin lagundutako poesia-errezitaldi baten, antzezlan baten, dantza garaikideko saio baten, zinema-saio baten eta arte-instalazio baten bidez.
Berriro ere, edizio hau oso ondo jaso zuten bai publikoak bai parte hartu zuten emakume sortzaileek. Emakumeen irudia sortzaile gisa sustatzeko ekimen ona izan zela uste izan zen, eta, beraz, 2025eko martxoan errepikatuko da.
Urtearen azken laurdenean, "La risa lista" (Barre Adimentsua) zikloaren edizio berri bat egin zen, emakumeek eskainitako stand-up komedia ikuskizun desberdinak bilduz, nazio mailako eszenako izenekin. Edizio hau publikoak oso ondo jaso zuen, eta emanaldien kalitate eta aniztasunak komediaren munduan emakumeen papera aberastu eta nabarmendu zuen, horrela zikloaren helburu nagusietako bat lortuz.
Era berean, kultura esparruan, Pabellón de Mixtos-ek zortzi garaikide nafar artisten "M de MIXTAS" erakusketa kolektiboa hartu zuen, emakumeen bizitza-esperientzian zentratuta, zaintzaile gisa edo zaintzen jakitea, amatasuna eta egoera psiko-afektiboak. Polvorín de la Ciudadelak "Correspondencia" proiektua hartu zuen, Navarrako zortzi emakume artista garaikidek osatutako erakusketa kolektiboa, Variopintas kolektiboko kideen artean afektu, zaintza eta sormen artistikoaren bidezko komunikazioari buruzkoa.
Genero ikuspegia txertatu zen euskarazko kultura-programa osatzen duten ziklo guztietan, eta honako jarduera hauek txertatu zuten bereziki: AMARAUN BertsoAroa barruan, DENBORAREN GIBELEAN, EL SUEÑO DE LA SULTANA, ALAINE AGIRRE-REKIN TOPAKETA, ALARMA MOREA-REN KONTZERTUA, eta PASTORAL JULIA FERNANDEZ ZABALETA.
Era berean, euskara bidez, Sartu eta Sortu programaren bitartez, kulturaren, kirolaren eta bestelako alorretako euskaldunek beren esperientzia profesionalak eta sormen-prozesuak bigarren hezkuntzako lehen zikloko ikasleekin partekatu zituzten. Programaren helburua da lehen eskutik erakustea sormenezko prozesuak (antzerkia, musika, literatura, etab.) ere euskaraz gertatzen direla eta gizarte-kultural ikuspegitik berdin erakargarriak direla, gazteen artean euskararen prestigioa sustatuz eta eguneroko erabilera (ez bakarrik erabilera akademikoa) bultzatuz.
IKT arloan, EMATICen -eko 74 ikastaro, tailer eta tutorial eman dira, eta 717 emakumek hartu dute parte. Guztira, 720 orduko prestakuntza eskaini da. Udal baliabide honek teknologiaren erabileran eta sarbidean genero-dibididua murrizten laguntzea du helburu, emakumeen parte-hartzea errazteko esparru sozialean, politikoan eta profesionalean, haien integrazio soziala eta lan-merkatuan laguntzeko, eta ahalduntze pertsonala eta kolektiboa sustatzeko. Guztira, 3.291 emakumek erabili dute Ematic, eta 1.237 erabiltzaileri laguntza-mota desberdinak eskaini dizkie.
Kirol arloan, 2024-2025 Udal Eskola eta Gazteentzako Barruko Futboleko Ligak indarkeria-kasu posibleak kudeatzeko protokolo bat du (eskuragarri dago ).
Berritu da berdintasunaren eta kirolaren adierazlea, zeina , barruko azpiadierazle desberdinez osatuta dagoen. Adierazle hau berez anizdimensionala da, udal kirol kudeaketaren arlo desberdinak hartzen ditu barne, eta arlo horietatik datuak atera daitezke berdintasunaren eta kirolaren inguruan hausnartzeko.
Udal Kirol Unitatearen kudeaketari dagokionez, arlo hauek dira:
Kontratuak: genero ikuspegia kontratuetan txertatzea (esleipen-irizpideak, exekuzio-baldintza bereziak, zehapen zehatzak edo bestelakoak).
Dirulaguntzak: genero-ikuspegiaren txertatzea dirulaguntzetan (onuradun pertsonaren edo entitatearen eskakizunak eta betebeharrak, eskaerak ebaluatzeko irizpideak edo bestelakoak).
Kirol parte-hartzea, generoaren arabera banatuta, udal kirol-jarduera jakin batzuetan.
Emakumeen ikusgarritasunari dagokionez, "Naming Women in the City" taldea, unibertsitateko historia eta zientzia adituak, ikertzaileak eta kultura-entitateen ordezkariak barne hartzen dituena, 2024an bere jarduera jarraitu zuen, hilean behin bilduz.
2024an hainbat proiektu eta proposamen identifikatu ziren, bi arlotan helburu eta ekintzekin lan-plan bat ezarriz: emakumeen ikerketa eta emakumeen presentzia hirian.
Langile-elkarteetan eta lan gatazketan emakumeen presentziari buruz "Mailuaren eta haril-gurpilaren artean" izeneko ikerketa egin zen, eta horrek hurrengo urtean espazio publikoan identifikatutako informazioa nola aitortu aztertzeko lan gehiago egiteko oinarria eman zuen. Era berean, 2025ean garatuko den proiektuan gehitzeko aukera ugari identifikatu ziren: emakumeen presentzia sindikatuetan aztertuko duen erakusketa bat, ikerketaren argitalpena, izen horiek daramaten espazioetan emakumeak nabarmentzea, kirol-espazioetan emakume kirolarien presentzia, eta hiriko hormetan emakume eragileak irudikatuko dituzten muralen proiektu bat. Helburua da udal eremu desberdinak inplikatzea emakumeen errealitateen alderdi ezkutatuak eta haien Iruñeko bizitza ekonomiko eta sozialean duten parte-hartzea nabarmentzeko eta aitortzeko mosaiko-proiektu baten garapenean. Emakumeen presentzia hirian geolokalizatutako bisita batean jasoko da, eta bisita hori turismo-gidariak erabil dezake; gidari horiek horretarako prestakuntza jasoko dute.
Azkenik, Hezkuntza Sailak sustatutako "Iruña Ezagutu Dezagun" programak, aurreko edizioetan bezala, helburu artean zuen "hiriko emakumeen papera eta Iruñeko historian zehar emakumezko pertsonaia garrantzitsuen ekarpena nabarmendzea".
Sexu-aniztasuna aitortzeko eta LGTBI+ biztanleriaren eskubideak sustatzeko ekintzak
Azken urteotan, Iruñeko Udalak ekimen eta politika desberdinak sustatu ditu sexu- eta genero-aniztasuna aitortzeko eta babesteko, eta LGTBI+ pertsonen eskubideak defendatu eta sustatzeko. 2024an zehar egindako ekintzak txosten honen II. puntuan zehazten dira.
EKONOMIAEKONOMIA Zainketa ETA ERRESPONSABILITATE PARTEKATUA BIZITZAREN IRAUTASUNERAKO GAKO ELEMENTUAK
2024ko apirilean, Iruñeko Udalak Nafarroako Gobernuak Nafarroako Berdintasunerako Institutua bitartez sustatutako Tokiko Zaintza Ituna bat egin zuen / Nafarroako Berdintasunerako Institutua (INAI/NABI), lan eta bizitza pertsonalaren arteko oreka eta erantzukizun partekatuaren kontzeptuak gainditu eta zaintza banatu eta partekatzeko beste urrats bat emateko, berdintasun politikako proposamenak hiriaren egungo errealitate sozial eta kulturalera egokituz.
BIZITZA BIOLENTZIARIK GABE EMAKUMEEN KONTRA HIRI SEGURUAN
Urtero bezala, Iruñeko Udalak bat egin zuen martxoaren 8ko, Emakumeen Nazioarteko Eguneko, gizarte-protestarekin, eta bere ahotsa gehitu zion Nafarroako Tokiko Entitateen Berdintasun Teknikarien Sarearen mezu bateratuari, Manosferan zentratuta zegoenari.
Egun osoan zehar, udal X, Instagram, Facebook eta Threads sare sozialek "Silencia el machismo" (Isilarazi sexismoa) izeneko minutuko bideoa erreproduzitu zuten; bideo hori emakumeen eta gizonen arteko desberdintasunaren esparruan sare sozialetan zabaltzen diren mezu faltsu edo engainagarriek sortzen duten benetako arriskuari buruzko alerta bat da.
12. irudia: 2024ko martxoaren 8ko irudia
"Silencia el machismo" leloa irakurri zuten ekitaldi instituzional horretan. Gainera, gauean udaletxearen fatxada morez argiztatu zuten eta herritarrak feministak mugimenduek antolatutako mobilizazioan parte hartzera deitu zituzten.
Martxoaren 6tik 28ra bitartean, Gazte Etxea (Casa de la Juventud) eta Civivox sareak jarduera ugari antolatu zituzten emakumeen, neska gazteen eta neskatoen egoera jorratzeko ikuspegi oso desberdinetatik: zine-sorkuntzako tailer bat eta emakume konpositoreek emandako kontzertu bat, biak gazteei zuzenduta; FEMKULTUR jaialdia eta 'Gineceo Project' proiektuaren aurkezpena: Sinfoniazko metala bitarteko hartuta emakumeen filosofiaren bidaia historikoa'.
Programa hemen kontsulta daiteke: .
Era berean, martxoaren 8ko eskaerekin lotuta, Iruñeko Udalak eta hiriko adinekoen sareek lankidetza-ekimen berri bat jarri zuten abian. 'Adineko emakumeek kontatzen dute' izenekoa sare sozialetarako diseinatutako serie bat da, emakume adinekoen papera alderdi eta lanbide desberdinetan nabarmentzea, haiek aurre egin dituzten eta oraindik ere aurre egin behar dieten zailtasunak azpimarratzea eta horiek gainditzeko jasotzen duten laguntza erakustea du helburu.
Urtero bezala, eta berdintasunaren aldeko lan egiten duten beste tokiko erakunde batzuekin eta Nafarroako Udal eta Kontzejuen Federazioarekin koordinatuta,"Ez da antzerkia, bitarteko indarkeria da" leloa zuten kartelak diseinatu ziren, eta emakumeen aurkako indarkeriaren aurkako azaroaren 25eko kontzientziazio-kanpainarako erakundeen manifestua argitaratu zen; udaletxearen fatxada morez argiztatu zuten. Mural-panel bat ere jarri zen, protesta-mezuak erakusten zituena.
Gazte Zentroak "Bistan ezkutuan" izeneko jarduera antolatu zuen, telefono mugikorrak edo kamerak erabiliz publizitatean agertzen diren emakumeen irudiak harrapatzeko tailer sortzailea, eta "Harremanetako bandera gorriak" izeneko tailerra, batzuetan nabaritu gabe geratzen diren indarkeriaren adierazle desberdinetan lan egiteko.
2024an aurrerapausoak eman ziren 2023an eguneratutako Jai-gune eta gaueko aisialdi pribatuetako genero-indarkeriaren prebentzio eta erantzun protokoloan ezarritako markoaren garapenean. Zehazki, protokoloaren aplikazio-eremua egokitu eta definitzean aurrerapausoak eman ziren, leku, jarduera eta publiko desberdinak identifikatu eta sailkatuz; aisialdi-leku iraunkorretarako (tabernak, kafetegiak, pub-ak, gaueko klubak, etab.) eta jarduera zehatzetarako (jaialdiak, kontzertuak, unibertsitateko karpak, etab.) ziurtapen-prozedura baten proposamena prestatuz; prozedura eta ziurtagiriaren parte diren pertsonak "Sexu-indarkeriarik gabeko espazioa" gisa definitzean; beharrezko prestakuntza zehaztean, espazioen egiturazko hobekuntzarako prozedura (ispiluak, komunetarako sarbide-eremuetako oztopoak kentzea, etab.) eta indarkeriarik gabeko aisialdi-jarduerak eskaintzeko prozedura ezartzean; baita ziurtagiria bi urtero berritzeko prozedura identifikatzean ere.
Azaroan, "Tabernak, gaueko klubak, jaialdiak, kontzertuak... sexismo-indarkeriarik gabe" izenburupean, aisialdi pribatuaren esparruan indarkeriari aurre egiteko erantzun eta protokoloei buruzko mahai-inguru bat egin zen.
San Fermin jaietan, "Pamplona eraso sexistarik gabe / Eraso sexistarik gabe, Iruña aske" kanpaina berrabiarazi zen honako helburuarekin:
Jaietan sexismo-erasoak ezabatzeko udal konpromisoa indartzea eta emakumeen aurkako inolako erasorik gertatzen ez den hiria eraikitzea.
Pamplonaren jarrera erakustea (instituzionalki eta sozialki) emakumeen aurkako indarkeriaren kontra.
Egoera hauek salatzeko mekanismoak lehentasunez ezartzea.
Emakumeei hiria espazio libre eta seguru gisa bizitzeko aukera ematea.
Azpimarratuz erantzunean modu aktiboan parte hartzen ez bazara, modu pasiboan onartzen ari zarela, eta emakumeen aurkako indarkeria ez dela "fenomeno" bat, ezta jai-ingurune batean saihestezina ere.
Kanpaina, hizkuntza askotan, karteletan, pantaila digitaletan, sare sozialetan, webguneetan eta beste hedabide batzuetan zabaldu zen. Aurten, berrikuntza gisa, haurrei "artistaren koadernoa" banatu zitzaien, jarduera desberdinen bidez Pamplona berdinzale, aske eta anitza marraztera gonbidatuz, erantzukizun partekatuaren mezuak bidaliz eta non denek modu berean parte hartu dezaketen.
| Sanferminak 2024 kanpainako materialak | Ez. |
| Posterrak | 2.000 |
| Ihokerrak | 100 |
| Eskuzko pinak | 30.000 |
| Indarkeriaren gidak gaztelaniaz, euskara, ingelesez eta frantsesez | 75.000 |
| Poltsiko txartelak | 60,000 |
| Itsatsgarriak | 160,000 |
| Haurrentzako koadernoak | 5.000 |
| Autobusak | 6 |
| Oihala | 1 |
| Eskuzabalak | 3 |
Era berean, Sanferminetan, komunikazio publikoan erantzun koordinatua emateko eta sexismo-erasoak gertatuz gero herritarren erantzunak artikulatzeko helburuarekin, 2024ko Sanferminetan Iruñeko hirian sexismo-erasoetarako erantzun-protokoloa abiarazi zen. Ondoren, irailan, eguneratze-prozesu bat abiatu zen arlo ezberdinetako langileen parte-hartzearekin: Segurtasuna eta Herritarren Elkarbizitza, Gizarte Ekintza, Alkatearen Bulegoa - Komunikazioa, Kultura eta Berdintasuna, Udal Emakumeen Kontseiluko Pamplonako Indarkeriaren Aurkako Talde Iraunkorra, baita hiriko mugimendu feministetako ordezkariak ere. Prozesu honen helburua da indarrean dagoen prozedura berrikustea, protokoloa gehiago garatzeko eta Sanferminetan sexismo-eraso baten kasuan aktibatzen diren pertsona, baliabide, prozedura eta erakundeen zein herritarren erantzuna modu arrazoizkoan koordinatzeko.
Gainera, urtero bezala, Plaza del Castillo-k informazio-puntu bat hartu zuen kontzientzia pizteko eta erasorik sexistak prebenitzeko, honako helburu hauekin:
Sexu-erasoak prebenitzeko kanpainari buruz herritarrak informatzea eta sortutako sentsibilizazio-materialak banatzea.
Jai- eta aisialdi-eremuetan eraso baten kasuan, emakumeen informazioarako eta arreta espezializaturako sarbidea zentralizatu eta erraztea (gertaera poliziari jakinarazi beharrik gabe).
Jai- eta aisialdi-espazioetan eraso bat gertatuz gero, dauden laguntza-baliabideei buruzko orientazioa ematea.
Behar izanez gero, zaintza eta laguntza protokoloa aktibatzea.
Sexu-eraso sexistei buruzko informazio anonimoa biltzea, jasandakoak nahiz lekukotzat izan direnak, eta ingurukoen erantzunari buruzkoa.
Hiriko Udalbatzaren, talde feministaren eta emakumeen elkarteen arteko lankidetza indartu.
Guztira 11.795 kasu kudeatu ziren, 15.695 emakume eta 3.860 gizon inplikatuta. Gainera, Udal Emakumeen Laguntza Zerbitzuak (SMAM) sei eraso-biktimari laguntza eman zien.
Informazio-puntuak auzoetan ere egon zen , eta han 1.500 kasu erregistratu ziren.
Azkenik, festibitateei dagokienez, Komunikazio Zerbitzuak ingelesezko eta euskarazko inprimakien testuak berrikusi zituen; inprimaki horiek 400 inguru tokiko, nazio mailako eta nazioarteko enpresa eta profesionalek bete behar dituzte, ez-sexista hizkera irizpideak erabiliz, festibitateetarako akreditazio prozesua hasteko eta Chupinazoaren eta Pobre de Mí-ren emisiorako eskaintzak aurkezteko.
Pamplonako Emakumeen Aurkako Indarkeriaren Aurkako Talde Iraunkorra udal langile eta talde feministako ordezkariek osatutako lan-talde egonkorra da, Pamplonako emakumeek jasaten duten genero-indarkeriaren errealitatea ezagutzeko. Era berean, sentsibilizazio-kanpainak diseinatzen ditu, baliabideak zabaltzen ditu, herritarren erantzun-protokoloak ezartzen ditu, eta abar. Taldea 2023ko ekainetik ez da bildu teknikarien lan-kargagatik; berdintasun-taldea pertsona batez murriztu izanak ez die aukera ematen behar bezala erantzuteko.
Udal Emakumeen Zerbitzuak (SMAM) genero-indarkeria jasaten duten edo jasateko arriskuan dauden Iruñeko emakumeei arreta zabala eta pertsonalizatua eskaintzen jarraitu zuen, honako lan-talde eta batzorde hauetan parte hartuta:
Pamplonako emakumeen aurkako indarkeria lantzeko talde iraunkorra.
Udal Emakumeen Kontseilua.
Genero-indarkeriaren testuinguruetan bizi diren adingabeen zaintzarako bultzagailu nagusia.
Nafarroako Probintzia Auzitegiko genero-indarkeriaren aurkako koordinazio batzordea.
Nafarroako Emakumeen Trafikoaren Aurkako Foroa Sexu-esplotaziorako.
Mutilei eta neskei indarkeriarik gabeko berdintasun eta ikaskuntza espazioak indartzeko, Iruñeko Udal Poliziako langileek genero berdintasunari eta genero indarkeriari buruzko hitzaldiak eskaini zituzten.
Pamplonako Udal Poliziako profesionalek berdintasunari eta genero-indarkeriari buruzko hainbat prestakuntza-jardueratan parte hartu zuten, zehazki:
Genero-indarkeriaren biktimen polizako arreta, salaketa eta salaketaren ondorengo babesa. 3 ordu. Parte-hartzaileak: 2 emakume eta 4 gizon.
Polizia-txostenak, genero-indarkeria, sexu-erasoak eta bestelako gaiak. 88 ordu. Parte-hartzaileak: 2 emakume eta 4 gizon.
SIRAJ datu-basea erabiltzeko prestakuntza. Parte-hartzaileak: 2 emakume eta 5 gizon.
SIRAJ2 datu-basea erabiltzeko prestakuntza. Parte-hartzaileak: 2 emakume eta 4 gizon.
VioGén sistemaren hasierako erabilerari buruzko prestakuntza. 6 ordu. Parte-hartzaileak: emakume bat eta gizon bi.
2024an, indarkeria-inguruneetan bizi diren adingabeen zaintzarako Koordinazio Taldearen lana jarraitu zuen, genero-indarkeriaren testuinguruetan dauden adingabeei udal gizarte-zerbitzuen programek (SMAM, EAIA eta EIF, baita DUO eta PIF programak ere) ematen dieten zaintza koordinatua hobetzeko helburuarekin. Aurten, Médicos del Mundo-ren bitartez, emakumeen genitalien mutilazioaren prebentzioari buruzko 3 orduko ikastaro bat egin zen.
Azkenik, Emakumeen, Neskatoen eta Mutilen Trafikoaren eta Esplotazio Sexualaren Aurkako Nazioarteko Eguna (irailaren 23a) instituzio-adierazpen batekin eta Berdintasun Egun batekin omendu zen. Ekitaldia hiriko arlo horretan adituak diren bi elkarteekin koordinatuta antolatu zen, Iruñeko herritarren artean hirian sexu-esplotazioan bizi diren emakumeen egoerari buruz kontzientzia sortzeko helburuarekin. Egunak sexu-esplotazioa jasan zuten emakumeekin solasaldi bat izan zuen, eta 33 emakume eta 30 gizon parte hartu zuten.
JARDUEREN KANTITATIBO ANALISIA
2024rako Iruñeko Hirugarren Berdintasun Planaren analisi kuantitatibo hau 159 ekintza-jarraipen-orrien informazioa erabiliz prestatu da.
Udalbatzar guztiek bete eta aurkeztu zituzten jarraipen-inprimakiak sail, zuzendaritza eta zerbitzu desberdinetatik, zehazki: Instituzioarteko Komunikazio eta Gardentasun Zuzendaritza, Finantza eta Erosketa Publiko Erantzukizun Saila, Giza Baliabideen Saila, Ingurumen, Hiri Antolamendu eta Etxebizitza Saila, Plangintza Estrategikoa - Agenda 2030, Hiri Berregituraketa eta Etxebizitza Birgaitzea, Kultura eta Jaialdiak, Kirolak, Hezkuntza eta Haur Eskolak, Segurtasun Publikoa, Komunitate Ekintza, Berdintasuna, Haurren Ongizatea, Adinekoen Ongizatea, Euskararen Sustapena, Herritarren Parte-hartzea, Proiektu Estrategikoak eta Mugikortasuna, Gizarte Zerbitzuak, Merkataritza eta Turismoa, eta Gazteria.
| Kontseilu Sailak bete dituen jarraipen-inprimakiak | Inprimaki kopurua |
| 1. Alkatearen bulegoa | 19 |
| 2. Finantza Saila, Erosketa Publiko Arduratsua eta Giza Baliabideak | 23 |
| 3. Gobernantza Estrategikoaren, Hiri Antolamenduaren, Etxebizitzaren eta Agenda 2030eko Saila | 17 |
| 4. Kultura, Jaialdi, Hezkuntza eta Kirol Saila | 20 |
| 5. Segurtasun eta Herritarren Elkarbizitza Saila | 7 |
| 6. Berdintasun, Komunitate Ekintza, Auzo, Herritarren Parte-hartze eta Euskararen Saila | 42 |
| 7. Bizigarri eta Jasangarri Hirien Saila | 5 |
| 8. Gizarte Ekintzako Saila | 11 |
| 9. Ekonomia Sustapeneko, Europako Hedapeneko, Gazteriako eta Garapen Lankidetzako Saila | 15 |
| Guztira | 159 |
Jakinarazitako ekintzen %25ek (159 ekintzatik 39) Berdintasun Sailaren zuzendaritzapean egin ziren.
Hirugarren Planaren esku-hartze eremuetan oinarrituta, ekintzen erdia baino gehiago (%55,4) Gobernantza eremuari dagokio.
Esku-hartze eremu eta lerro estrategikoaren arabera banaketa 3. irudian ageri da.
Kontuan hartu behar da ekintza kopuru handiena (82) LE03. Berdintasun printzipioa integratzen duten lan- eta administrazio-prozedurei dagokiela, hau da, , eta ekintzen artean genero-ikuspegia txertatzea sartzen duela garrantzi bereziko plan, programa eta proiektu guztietan. Horren ondoren datoz LE13. Emakumeen aurkako indarkeriaren prebentzioa eta herritarren kontzientziazioa ( 15), LE04. Autonomia ekonomikoa eta LE05. Parte-hartze politikoa eta aldarrikapena (biak 11 ekintzarekin).
Jada aipatu denez, fitxategiak ekintzen jarraipenari dagozkio, exekuzioaren unitate minimo gisa ulertuta, eta, beraz, Hirugarren Planeko ekintza bakar batek hainbat ekintzari dagokio. Horri dagokionez, ebaluatutako 159 ekintzak Planeko 37 ekintzatan daude sartuta, eta ekintzen banaketa ekintzaka hurrengo orrialdeko taulan ageri da.
Berriro ere, ekintza kopuru handiena (57) genero-ikuspegia txertatzearen ekintzari (AC10) dagokio, eta ondoren Barne Berdintasun Planaren esparruan garatutako ekintzek (22) osatzen dute zerrenda.
Jarraipen-orriaren barruan ekintzaren izaera aldi baterakoari buruzko informazioa jasotzen da; hau da, eremu horretan erregularra izan daiteke (adibidez, zerbitzu edo diru-laguntza bat) edo bakarrekoa (adibidez, ikerketa bat). Ekintzen %75,5 eremuetan erregularrak direla uste da, eta gainerako %24,5 bakarrekoak direla.
Ekintzaren eta berdintasunaren arteko harremanari dagokionez, 86 ekintza berdintasunerako zehatzak gisa hartu ziren eta 73 zeharkako gisa.
Ekintzen xede-publikoari dagokionez, %48 herritar orokorrarentzat bideratuta zeuden eta %19 udal langileentzat. Beste xede-publiko batzuk hauek ziren: haurtzaindegiak eta lehen hezkuntzako eskolak - Guraso elkarteak eta APYMAS federazioak; haurtzaindegitik batxilergora arteko ikasleak; enpresak, merkataritza elkarteak, sindikatuak; 14 eta 30 urte bitarteko gazteak; gazte idazle helduak; 18 eta 65 urte bitarteko pertsonak, osasun mentaleko desgaitasun ziurtagiria dutenak... besteak beste.
Ekintzen motaren arabera, gehienak zeharkako ekintzen (51) eta prestakuntza, tailer, informazio eta zabalkunde saioen (50) kategorietan sartzen dira.
Ekintzen egoerari dagokionez, abenduaren 31n%82 amaituta zeuden (130 ekintza) eta %14 martxan zeuden (22 ekintza). Gainerako %4etatik, 6k ez zuten 2024an hasi eta 1 atzeratu egin zen (MENTORING Proiektua).
Azkenik, nabarmendu behar da ebaluatutako ekintzen %28 kanpoko hornitzaileei esleitu zitzaizkiela, eta %36 barne-baliabideekin soilik gauzatu zirela. 57 ekintzari dagokionez, ez dago informaziorik alderdi honi buruz.
LGTBI+
SEXUAREN ERAKUNTZAREN ESKEMAREN BARRUKO EKINTZAK ETA GENEROAREN ETA LGTBI+ POPULAZIOAREN ESKUBIDEN SUSTAPENA
Sexu eta genero aniztasun eta LGTBI+ berdintasunerako Udal Plana Iruñeko Udaleko Tokiko Gobernu Batzordeak 2024ko apirilaren 8an onartu zuen eta Udal Plenoak 2024ko apirilaren 11n berretsi zuen. 2024an zehar, bere lau jarduera-eremuetan lan egin du.
2024rako Planaren sei ekintzetan, batzuk aurreratu egin dira eta 24 ekintza abiatu eta gauzatu dira; horietatik lau 2024rako Planak definitutakoak dira eta 20 aurreratutakoak.
| EREMUAK | Helburua |
| AI 1 – Gobernantza, prestakuntza eta mainstreaminga | Pamplonako herritarren eta bertako LGTBI+ biztanleriaren sexu-aniztasunaren beharrak eta interesak islatzen eta erantzuten dien udal administrazio inklusiboa sustatu eta bermatu. |
| AI 2 – Ahalduntzea, ikusgarritasuna eta gizarte parte-hartzea | Pamplonako herritarren eta haren LGTBI+ biztanleriaren aniztasun sexualaren beharrak eta interesak islatzen eta erantzuten dituen udal administrazio inklusiboa sustatu eta bermatzeko. |
| AI 3 - LGTBI+ eskubide eta sexu-aniztasunari buruzko herri kontzientzia | Gizarte-aldaketa sustatzea, herritarrek sexu- eta genero-aniztasuna bere eskubidezko balio gisa barneratu dezaten, baita LGTBI+ eskubideak errespetatu eta sustatu ditzaten ere. |
| AI 4 - LGTBIfobiarik gabeko hiria | Sexu-orientazioan, genero-adierazpenean eta sexu- eta genero-identitatean oinarritutako diskriminazioa eta indarkeria ezabatzea, eta Iruñea hiri libre, segurua eta anitza izan dadin baldintzak sortzea. |
2024KO PLANERAKO EKINTZAK EREMUKA
| GOBERNANTZA, TREBETASUNA ETA TRESNAKETA | GOBERNANTZA, TREBETASUNA ETA OHIKOTZE | GOBERNANTZA, TREBETASUNA ETA OHIKOTZE |
| Ez. | EKINTZA | EGOERA |
| A | LGTBI+ politikak garatzeko beharrezko baliabide finantzario, giza eta tekniko zehatz eta nahikoak eskaintzea | Hasita - Prozesuan |
| A3 | Planaren zeharkako garapenerako beharrezko barne eta kanpo koordinazio-mekanismoen ezarpena | Hasita-Prozesuan |
| A13 | Udalbatzaren komunikazio-planaren barruan eta bere informazio-espazio eta -kanal korporatiboen bidez LGTBI+ eta DSG gaiei buruzko informazioaren zabalkundea. | Hasitako-Garaturiko |
| LGBTQ+ FOBIA GABEKO HIRIA | LGBT FOBIA GABEKO HIRIA | LGBT FOBIA GABEKO HIRIA |
| Ez | EKINTZA | EGOERA |
| A101 | Udal Poliziako langile guztientzat DSG eta LGBTfobiaren inguruko kontzientziazioa eta prestakuntza. | Hasita-garatuta (59 agente)-jarraitzen |
EKINTZAK2025-2028rako Planeko aurreratuta eta 2024an gauzatuta dauden ekintzak EREMU KAUTIK
| GOBERNANTZA, TREBETASUNA ETA NAGUSITZEA | GOBERNANTZA, TREBETASUNA ETA OHIKOTZE | GOBERNANTZA, TREBETASUNA ETA NORMALIZAZIOA |
| Ez | EKINTZA | EGOERA |
| A | LGTBI+ gaiei buruz beste erakunde batzuekin harremanak eta esperientzien trukak sustatzea | 2024an hasi Etengabe |
| A15 | Udal LGTBI+ Kontseiluaren sortzea, LGTBI pertsonen eta entitateen parte-hartzerako organo gisa, ordezkaritza berdintasunerako irizpideekin. | 2024an hasi Prozesuan |
| AHALDUNTZEA, IKUSGARRITASUNA ETA PARTE-HARTZE SOZIALA | AHALDUNTZEA, IKUSGARRITASUNA ETA PARTE-HARTZE SOZIALA | AHALMENDUTZA, IKUSGARRITASUNA ETA PARTE-HARTZE SOZIALA |
| Ez | EKINTZA | EGOERA |
| A17 | Harroturi bere funtzioak betetzeko beharrezko egitura fisikoak eta baliabide ekonomiko, giza eta tekniko egokiak, baita koordinazio-mekanismo beharrezkoak ere, eskaintzea. | 2024an hasi Egin bidean |
| A18 | Harrotu ezagutzera ematea, bere zerbitzuak, programazioa eta jarduerak hainbat kanal erabiliz babestuz, indartuz eta komunikatuz. | 2024an hasi Prozesuan |
| A28 | Data garrantzitsuenetan (apirilaren 26a, maiatzaren 17a, ekainaren 28a eta beste batzuk) ekitaldi instituzionalak antolatzea. | 2024an hasi Prozesuan |
| A32 | LGTBI+ pertsonen artean osasuna sustatu eta portaera arriskutsuak prebenitzeko kanpainak eta informazio-materialak sortzea (MSM, HIV, cruising, ugalketa, osasun mentala, etab.), unibertsalki irisgarriak direnak. | 2024an hasi Prozesuan |
| A36 | Hiriko LGTBI+ talde eta kolektiboen ekimenentzako laguntza. | 2024an hasi Prozesuan |
| A38 | Hiriko LGTBI+ programak garatzen dituzten LGTBI+ kolektibo eta erakundeentzako nahikoa eta egokia den finantzaketa bermatzea. | 2024an hasi Egin bidean |
| LGTBI ESKUBIDEEN ETA SEXU-DIBERSITATEAREN PUBLIKOAREN SENTSIBILIZAZIOA | LGBTI ESKUBIDEEN ETA SEXU-DIBERSITATEAREN PUBLIKOAREN SENTSIBILIZAZIOA | LGTBI ESKUBIDEEN ETA SEXUALITATE ANIZTASUNAREN PUBLIKOAREN SENTSIBILIZAZIOA |
| Ez | EKINTZA | EGOERA |
| A42 | DSGri buruzko kontzientziazio eta ikusgarritasun kanpainen garapena, herritar guztientzat zuzenduta eta desgaitasuna duten pertsonentzat irisgarria. | 2024an hasi Egin bidean |
| LGBTQ+ FOBIA GABEKO HIRIA | LGBT FOBIA GABEKO HIRIA | LGBT FOBIA GABEKO HIRIA |
| Ez | EKINTZA | EGOERA |
| A90 | Espazio publikoetan dauden pertsonen aurkako erasoen eta segurtasunik eza-sentsazioen analisia, bereziki LBT emakumeei arreta berezia jarriz. | 2024an hasi zen Martxan |
| A95 | DSG eta LGTBI+ pertsonen eta taldeen aurkako gorroto-hizkerari eta indarkeria sinbolikoari aurre egiteko, nabarmentzeko eta kontrajartzeko mekanismoak sortzea espazio fisiko eta birtualetan. | 2024an hasi Egin bidean |
| A96 | Herritar guztiei zuzendutako LGBTIfobiaren aurkako informazio eta kontzientziazio kanpainak egitea, irisgarritasun unibertsalaren irizpideak betetzen dituztenak. | 2024an hasi Egin bidean |
| A99 | Garatu eta zabaldu tresnak "gorroto-hizkeraren eta LGBTIfobiaren aurrean zer egin" gaiari buruz. | 2024an hasi Egin bidean |
| A100 | DSG ikuspegia kexak kudeatzeko eta sailkapen prozeduretan txertatzea. | 2024an hasi Egin bidean |
| A102 | Keixak eta Babes eta Gizarte Ekintza Unitateko (UPAs) taldeetako langileentzako DSGri buruzko prestakuntza eta hezkuntza etengabea. | 2024an hasi Egin bidean |
| A103 | Herritar eta parte hartzen duten agenteentzat koordinazio eta erantzun protokoloaren zabalkunde eta publizitate erregularra, irisgarritasun unibertsalaren irizpideak betetzen dituzten formatuetan. | 2024an hasi Egin bidean |
| A104 | Protocolo iraunkorraren koordinazio batzordea martxan jartzea eta indartzea, haren garapenerako. | 2024an hasi Egin bidean |
| A106 | Pamplonako gertakarien eta kexen berri ematea LGBTIfobiaren aurkako behatokien sareei. | 2024an hasi Prozesuan |
| A107 | LGBTIfobiaren Aurkako Behatokiaren eta haren jardueren sustapena. | 2024an hasi Egin bidean |
| A108 | Hiriko LGBTIfobiaren gaineko urteko txostenen ekoizpena eta zabalkundea. | 2024an hasi Prozesuan |
LGTBI+ pertsonen aurkako erasoetarako koordinazio eta erantzun Protokoloaren esparruan, 2024an, hiriko LGTBI+ taldeen eta Udaleko hainbat arlo (Equality, Public Safety (UPAS) eta Social Services (SMAM)) arteko lankidetza jarraitu da, ekintzarako marko egokia eta LGTBI+ pertsonentzako anitza eta askea den hiria eraikitzeko beharrezko baliabideak sortzea helburu hartuta. Helburua da pertsona guztiak arlo guztietan barne hartzen dituen ingurune bat sortzea. Hala ere, LGTBI Planik ezeak ekintza hauek markatzea zaildu du.
Prozesu hau hiriaren LGTBI+ politika publikoekiko konpromisoaren parte da, LGTBI+ taldeak eta herritarrak gizartearen benetako eraldaketarako agente gako gisa hartuta. Hiriko LGBTI fobia desagerrarazteko, beharrezkoa da indarkeria hori ikusgai egitea eta gertatzen den egitura-mailako indarkeria kulturalaren eta ordezkatzen duen eskubideen urraketaren barruan kokatzea. Handik abiatuta, beharrezko mekanismoak sor daitezke hori ezabatzeko eta LGBTI fobiarik gabeko hiria bermatzeko.
Horietako bat LGBTI fobiaren aurkako Behatokia da, Iruñeko homofobiaren, lesbofobiaren, bifobiaren eta transfobiaren aurkako behaketa-sistema iraunkorra. Organo honen helburua da hirian gertatzen diren LGBTI fobiko erasoen ikuspegi zabala eskaintzea eta, horrela, Udalak egiten dituen prebentzio- eta sentsibilizazio-ekintzak gidatzea.
2024an, 22 gertakari erregistratu ziren.
Harrotu, Iruñeko Udaleko Sexu eta Genero Aniztasunari Buruzko Informazio eta Laguntza Zentro Publikoa, Informazio Zerbitzua eskaintzen jarraitu du , LGBTI eskubideak eta parte-hartzea sustatuz. Urtean zehar 34 jarduera egin ditu, eta 728 pertsonari eman die laguntza, tartean 344 emakume, 210 gizon, 73 pertsona ez-binario eta 101 sailkatu gabeko pertsona. Zerbitzuaren 94 hizlari eta 63 aurkezpen izan ziren, eta horietan 289 pertsonak parte hartu zuten.
Hau guztia Iruñeko Sexu eta Genero Aniztasunaren arloetako informazio, komunikazio eta prestakuntza ekintzak garatu eta sustatzeko helburuarekin, zehazki:
Herritarrei eta LGTBI gizarte-ehunari laguntza-baliabideak eskaintzea.
Sexu eta genero aniztasunarekin interesa duten elkarteei eta herritar orokorrei laguntzea.
Udalarekin koordinatuta, LGTBI biztanleriaren errealitateen inguruan kontzientzia piztea eta haien eskubideak sustatzea.
LGBTfobiaren edozein adierazpen identifikatu, prebenitu eta baztertzeko herritarren kontzientzia pizteko lan egitea.
Harrotu-k bere hiruhileko programa mantendu du, honako programetan banatuta:
pertsonaren ahalduntzea,
elkarrekin ahalduntzea,
jarduera soziokulturalak,
sentsibilizazioa eta oinarrizko prestakuntza, eta
boluntariotza.
Urtero hiru hilean behin programatutako ekintzei aparte, ekintzak egin dira honako oroimen-egun hauetan:
Maiatzaren 17an, LGBTIfobiaren Aurkako Egunean, erakunde-adierazpen bat egin zen eta bi pankarta handi jarri ziren Casa Seminario eraikinean.
Ekainaren 28an, Iruñeko Udaletxearen fatxada argiztatu zuten eskubideen aldeko eskakizunetan bat egiteko eta jende askok bere orientazio sexualagatik edo genero-identitateagatik jasaten duen diskriminazioa salatzeko. Kontzertu bat egin zen, 150 lagun inguru bertaratu zirelarik, baita tailerrak eta eztabaidak ere.
Urrian, sexu- eta genero-identitatearen gaiei heltzeko, Trans Depatologizazioaren Egunaren kontzientzia pizteko eta trans errealitateen inguruko eztabaida eta analisi espazioak sortzeko hainbat jarduera antolatu ziren.
Azkenik, aurreko urteetan bezala, Berdintasun Sailak LGTBI taldeentzako dirulaguntza kudeatu du, herritarrei eta/edo LGTBI populazioari zuzendutako proiektuak garatzeko, haien parte-hartzea eta ahalduntzea sustatzeko eta gizarte-eskubideen lorpenera bidean lan egiteko; horren bidez, sei entitatek aurkeztutako proiektuak finantzatu dira, guztira 20.000 € jasoz.